Sau thời gian chỉnh lý, hoàn thiện nội dung và nâng cấp không gian trưng bày, Bảo tàng Hà Nội đã chính thức mở cửa trở lại, đón công chúng tham quan với hệ thống trưng bày thường xuyên được xây dựng mới toàn diện. Sự kiện này không chỉ đánh dấu việc tái vận hành một thiết chế văn hóa quan trọng của Thủ đô mà còn mở ra hành trình khám phá Hà Nội từ chiều sâu thiên nhiên đến các lớp trầm tích lịch sử và nhịp sống đương đại.
Mở đầu tuyến tham quan là chủ đề về thiên nhiên – nền tảng hình thành đô thị. Toàn bộ trưng bày được tổ chức như một dòng chảy liên tục thay vì trình bày thuần túy theo niên đại, qua đó khắc họa Hà Nội như một thực thể sống: được kiến tạo từ điều kiện tự nhiên, bồi đắp qua hàng nghìn năm lịch sử và đang không ngừng vận động hướng tới tương lai. Hệ thống hình ảnh ngoại khổ, đồ họa hiện đại, hiệu ứng ánh sáng cùng các thiết bị đa phương tiện tương tác mang lại trải nghiệm đa giác quan, giúp người xem chủ động khám phá thông tin. Từ sảnh tầng 2, bức ảnh vệ tinh khổ lớn giới thiệu toàn cảnh địa giới Hà Nội ngày nay, nhấn mạnh đặc trưng của một thành phố gắn với những dòng sông và dãy núi. Yếu tố Nước được đặt ở vị trí trung tâm, thể hiện qua hình ảnh sông, hồ nhìn từ trên cao và hệ thống trình chiếu tương tác giúp công chúng tìm hiểu quá trình hình thành châu thổ Bắc Bộ, sự biến đổi dòng chảy sông Hồng qua các thời kỳ và thực trạng thu hẹp ao hồ nội đô. Các nội dung về cảnh quan sinh thái, đa dạng động thực vật và tài nguyên đất, khoáng sản tiếp tục làm rõ mối quan hệ giữa con người với môi trường tự nhiên, giới thiệu những địa danh tiêu biểu như Ba Vì, Hồ Tây và truyền thuyết rùa thiêng gắn với Hồ Gươm thông qua hình ảnh, mẫu vật và pa-nô khoa học.
Tiếp nối là chủ đề “Hành trình đến Thăng Long”, tái hiện tiến trình phát triển của vùng đất Hà Nội từ thời tiền sử với những cư dân đầu tiên khai phá, qua giai đoạn hình thành nhà nước sơ khai, thời kỳ Bắc thuộc và các cuộc đấu tranh giành quyền tự chủ. Hệ thống hiện vật khảo cổ, đồ đồng cùng tư liệu và đồ họa minh họa góp phần lý giải vì sao khu vực này hội tụ các điều kiện địa lý, kinh tế và chính trị để trở thành trung tâm quyền lực của quốc gia.
Bước vào không gian “Thăng Long thế kỷ XI–XVIII”, vị thế kinh đô được khắc họa rõ nét trên phương diện chính trị và tri thức. Câu chuyện về Lý Thái Tổ và quyết định dời đô năm 1010 được tái hiện như một bước ngoặt lịch sử, mở ra thời kỳ phát triển lâu dài của Thăng Long. Những tư liệu quan trọng, trong đó có bản đồ Hồng Đức năm 1490 dưới triều Lê Thánh Tông, cho thấy diện mạo và quy hoạch của đô thành thế kỷ XV, góp phần làm nổi bật truyền thống văn hiến và tính liên tục của lịch sử Thủ đô.
Chủ đề “Hà Nội thế kỷ XIX–XX” phản ánh giai đoạn giao thoa văn hóa Pháp – Việt diễn ra sâu rộng. Không gian được xử lý với gam màu tươi sáng; hình ảnh nhân vật in theo tỷ lệ 1:1 tạo cảm giác tương tác trực diện. Nội dung giới thiệu sự phát triển của các làng nghề, phố nghề, chợ truyền thống, đồng thời tái hiện sự hình thành của hệ thống hạ tầng và công trình kiến trúc thời thuộc địa. Hệ thống màn hình multimedia và phim tư liệu mở rộng thông tin về đời sống đô thị, trong đó có những công trình tiêu biểu như Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử và biểu tượng kết nối ký ức với hiện tại của thành phố.
Không gian trưng bày giai đoạn 1873–1954 được thiết kế với tông đen trắng tương phản, kết hợp dải màu đỏ xuyên suốt tượng trưng cho tinh thần cách mạng. Hình ảnh, hiện vật về vũ khí, truyền đơn, báo chí và 60 ngày đêm bảo vệ Hà Nội tái hiện cuộc đấu tranh kiên cường của quân và dân Hà Nội chống thực dân Pháp, dẫn tới thời khắc giải phóng và sự trở về của người dân trong niềm vui độc lập.
Chủ đề tiếp theo phản ánh thời kỳ xây dựng xã hội chủ nghĩa với quá trình mở rộng địa giới, xây dựng nhà máy, công trình công cộng và các khu tập thể. Tư liệu, hình ảnh gợi lại một giai đoạn phát triển dựa trên tinh thần lao động tập thể, tạo nền tảng cho diện mạo đô thị trong những thập niên sau.
Hành trình khép lại bằng không gian Hà Nội hướng tới tương lai, nơi bản đồ quy hoạch thể hiện các khu vực phát triển mới, hệ thống hạ tầng hiện đại và tầm nhìn đô thị dài hạn. Màn hình lớn và các video ngắn ghi lại sự thay đổi của thành phố trên nhiều phương diện, từ kiến trúc, giao thông đến lối sống. Đặc biệt, 100 gương mặt được giới thiệu đại diện cho nhiều tầng lớp – từ người bình thường đến lãnh đạo, doanh nhân, nhà giáo, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, cựu chiến binh đến người nước ngoài đang sinh sống tại Hà Nội – cùng chia sẻ tình yêu và đề xuất giải pháp cho sự phát triển bền vững của Thủ đô. Qua đó, hình ảnh một Hà Nội năng động, hội nhập và giàu khát vọng được truyền tải rõ nét.
Với cách tiếp cận mới, kết hợp hài hòa giữa hiện vật, hình ảnh và công nghệ trình chiếu, trưng bày thường xuyên của Bảo tàng Hà Nội không chỉ kể lại câu chuyện quá khứ mà còn mở ra đối thoại với hiện tại và tương lai. Nhân dịp mở cửa trở lại, bảo tàng miễn phí tham quan đến hết ngày 2/3/2026, tạo điều kiện để đông đảo công chúng tiếp cận di sản và góp phần đưa nơi đây trở thành không gian văn hóa sống động, nơi ký ức và khát vọng của Hà Nội cùng hội tụ.
Huyền Nhâm