Trong dòng chảy văn hóa tâm linh của vùng đất Ba Vì, nghi lễ rước nước từ lâu được tôn vinh là một trong những nghi thức thiêng liêng và giàu ý nghĩa bậc nhất của Lễ hội thờ Tản Viên Sơn Thánh – vị thần tối linh trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, đứng đầu hàng “Tứ bất tử”. Không đơn thuần là một hoạt động nghi lễ, rước nước chính là biểu tượng của đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, là sợi dây linh thiêng kết nối con người với thiên nhiên, với tiền nhân và với cội nguồn dân tộc.
Khi màn đêm ngày 13 tháng Giêng âm lịch dần buông xuống (01/03/2026), trong không gian linh thiêng của núi Tản, tiếng chiêng trống trầm hùng vang vọng giữa đất trời, mở đầu cho nghi lễ rước nước trong niềm thành kính của đông đảo Nhân dân và du khách thập phương. Cờ hội rực rỡ, lễ phục truyền thống trang nghiêm, từng hàng người chỉnh tề trong nhịp bước khoan thai đã tạo nên một khung cảnh uy nghi, thấm đẫm sắc màu văn hóa truyền thống.
Tham gia đoàn rước có lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND xã Ba Vì; lãnh đạo xã Suối Hai; đại diện Vườn Quốc gia Ba Vì; thủ nhang Đền Hạ, Đền Trung cùng đông đảo Nhân dân và du khách. Sự hiện diện đầy đủ, trang trọng của các cấp, các ngành và cộng đồng địa phương không chỉ khẳng định tầm vóc của nghi lễ, mà còn thể hiện sự đồng lòng gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa truyền thống.
Đoàn rước tiến về dòng nước thiêng của Sông Đà – mạch nguồn sự sống của vùng đất Ba Vì. Dòng sông hùng vĩ không chỉ bồi đắp phù sa, nuôi dưỡng ruộng đồng, mà còn là biểu tượng của sức mạnh, sự trù phú và trường tồn. Nghi thức múc nước, dâng nước được cử hành chậm rãi, chuẩn mực theo nghi lễ cổ truyền, từng động tác đều thể hiện sự cung kính, trang nghiêm, gửi gắm lòng tôn kính sâu sắc đối với Đức Thánh Tản.
Sau khi hoàn tất nghi lễ lấy nước, đoàn rước cung kính đưa nước thiêng trở về Đền Hạ – Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia, nơi hội tụ linh khí núi Tản và là không gian chính diễn ra các nghi thức tế lễ trọng thể. Từng hồi trống vang vọng, từng bước chân nhịp nhàng như hòa quyện trời – đất – con người trong khoảnh khắc giao hòa thiêng liêng, lắng đọng và xúc động.
Giây phút nước thiêng được an vị tại đền cũng là thời khắc thiêng liêng nhất của nghi lễ. Đó là khi bao niềm tin và ước vọng của Nhân dân được gửi gắm: cầu cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, quê hương an khang, thịnh vượng. Nghi lễ rước nước vì thế không chỉ mang ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết bền chặt giữa con người với thiên nhiên, giữa hiện tại với truyền thống ngàn đời.
Giữa nhịp sống hiện đại, nghi lễ rước nước vẫn giữ nguyên giá trị thiêng liêng vốn có, trở thành hồn cốt của Lễ hội Tản Viên Sơn Thánh. Việc gìn giữ và phát huy nghi lễ không chỉ là sự tri ân tiền nhân, mà còn thể hiện quyết tâm bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc, xây dựng quê hương Ba Vì ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển bền vững.
BV