Giữa nhịp sống hối hả của Thủ đô, khi nhiều nơi đã khép lại không khí Tết Nguyên đán để bước vào guồng quay mới, ở thôn Ước Lễ, thuộc xã Dân Hòa, mùa xuân dường như vẫn còn nán lại. Người dân nơi đây vẫn hẹn nhau một cái Tết thứ hai – “Tết lại Ước Lễ”. Và chính phong tục độc đáo ấy đã làm nên một nét văn hóa riêng có, vừa thấm đẫm tình làng nghĩa xóm, vừa trở thành điểm hẹn hấp dẫn đối với du khách mỗi độ Rằm tháng Giêng.
Tết lại – một sáng tạo văn hóa đầy nhân văn
Làng nghề giò chả Ước Lễ nổi tiếng gần 500 năm nay, tương truyền có từ thời nhà Mạc. Từ một món ăn cung đình, qua bàn tay tài hoa của người làng, giò chả dần trở thành kế sinh nhai, rồi thành thương hiệu nức tiếng. Năm 2023, sản phẩm “Giò chả Ước Lễ” được bảo hộ nhãn hiệu tập thể, khẳng định vị thế của một làng nghề truyền thống giữa đời sống hiện đại.
Đặc thù nghề giò chả khiến những ngày giáp Tết Nguyên đán trở thành thời điểm bận rộn nhất trong năm. Người làng đi làm ăn xa ở khắp nơi – từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đến nhiều tỉnh, thành trên cả nước – đều tất bật với cửa hàng, đơn đặt hàng, giao nhận. Không ít người phải đến chiều 30 Tết mới khép cửa, thậm chí không kịp về quê đón giao thừa.
Chính từ thực tế ấy, tục “ăn Tết lại” ra đời. Vào ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch hằng năm, người Ước Lễ lại trở về quê hương, sum họp đông đủ để đón một mùa xuân trọn vẹn. Tết lại không chỉ là sự bù đắp cho những ngày đầu năm còn dang dở, mà còn thể hiện sự bao dung của cộng đồng – nơi luôn dành sẵn một khoảng thời gian để chờ đợi những người con trở về muộn.
Không gian lễ hội đậm sắc xuân, đậm tình quê
Tết lại bắt đầu bằng những nghi lễ trang trọng tại đình làng: lễ mở cửa đình, dâng hương tưởng nhớ tiền nhân, mừng thọ các bậc cao niên. Người dân thành kính tri ân tổ nghề, cầu mong một năm mới bình an, thuận lợi.Trong mỗi gia đình, mâm cỗ được chuẩn bị chu đáo, giò lụa – sản vật đặc trưng của làng – luôn được đặt ở vị trí trang trọng như một cách tri ân nghề tổ và khẳng định niềm tự hào của mỗi người con Ước Lễ.
Điểm nhấn đặc biệt những năm gần đây là không gian chợ quê được tái hiện ngay trong dịp Tết lại. Dưới mái lều tre, bên những chiếc mẹt đan, mâm gỗ mộc mạc, các gian hàng bày biện giò lụa, chả quế, giò bò, giò sụn, cùng bánh chưng… tạo nên một bức tranh sinh động của phiên chợ truyền thống.
Mỗi gian hàng không chỉ là nơi giới thiệu sản phẩm, mà còn là “không gian ký ức” – nơi người cao tuổi kể cho con cháu nghe chuyện xưa, nơi lớp trẻ được tận tay trải nghiệm giã giò thủ công, tìm hiểu cách chọn thịt, gói giò, canh lửa. Những hoạt động trải nghiệm ấy giúp du khách hiểu rõ hơn vì sao giò chả Ước Lễ giữ được hương vị đặc trưng suốt bao thế hệ.
Bên cạnh đó là các chương trình văn hóa, văn nghệ đặc sắc do chính người dân địa phương biểu diễn, tạo nên không khí hội xuân sôi động mà vẫn đậm đà bản sắc.
Điểm hẹn văn hóa hấp dẫn du khách
Không chỉ là ngày hội của người dân địa phương, “Tết lại Ước Lễ” ngày càng thu hút đông đảo du khách thập phương. Về với làng nghề dịp này, du khách không chỉ thưởng thức đặc sản nổi tiếng mà còn được hòa mình vào nhịp sống truyền thống, cảm nhận rõ rệt không khí Tết vẫn còn đong đầy trên từng mái ngói, từng con đường gạch cổ.
Du khách có thể tham quan đình Ước Lễ, tìm hiểu lịch sử làng nghề, trải nghiệm quy trình làm giò thủ công, thưởng thức ẩm thực đặc sắc, chụp ảnh trong không gian chợ quê được dàn dựng công phu. Chính sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố lễ nghi, trải nghiệm nghề và không gian văn hóa đã tạo nên sức hấp dẫn riêng có cho “Tết lại Ước Lễ”.
Trong bối cảnh nhiều phong tục truyền thống dần mai một, việc người dân Ước Lễ vẫn kiên trì giữ gìn một “cái Tết thứ hai” cho riêng mình là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa làng. Tết lại không chỉ kéo dài mùa xuân, mà còn nối dài sợi dây gắn kết cộng đồng, làm sâu sắc thêm tình cảm gia đình, họ tộc.
Thảo Nhi (t/h)