Di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội là một trong những địa chỉ đỏ tiêu biểu của cách mạng Việt Nam – nơi thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam vào tháng 3/1929…
Sáng 26/3/2026, tại Di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long – nơi thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam vào tháng 3/1929, Ban Quản lý di tích danh thắng phối hợp với Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học “Bảo tồn và phát huy giá trị di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội”.
Tham dự Tọa đàm có các đại biểu: Đồng chí Phạm Xuân Tài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội; đại diện khối di sản: Trung tâm hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò.
Tọa đàm có sự tham gia của nhiều Giáo sư, Tiến sĩ, nhà quản lý, nhà nghiên cứu khoa học đến từ viện Lịch sử Đảng – Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Sử học – Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam, Hội khoa học Lịch sử Việt Nam, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Bảo tàng Lịch sử quốc gia, Ban Tuyên giáo và Dân vận thành ủy Hà Nội, UBND phường Cửa Nam, Công ty thiết kế và giải pháp công nghệ phần mềm 3D Art. Đặc biệt, có sự tham dự của Tiến sỹ Nguyễn Thị Hồng Hà, đại diện gia đình đồng chí Nguyễn Phong Sắc, thành viên nhóm Chi bộ 5D Hàm Long.
Di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long, phường Cửa Nam, thành phố Hà Nội là một trong những địa chỉ đỏ tiêu biểu của cách mạng Việt Nam – nơi thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên của Việt Nam vào tháng 3/1929. Di tích đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng cấp Quốc gia tại Quyết định số 29-VH/QĐ ngày 13/01/1964, hiện do Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội trực tiếp quản lý.
Những năm qua, được sự quan tâm của Thành ủy – HĐND – UBND – UBMTTQ Việt Nam Thành phố; sự hỗ trợ, giúp đỡ của các Sở, ngành ở Hà Nội, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích 5D Hàm Long đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ; hoạt động sưu tầm, trưng bày, bảo quản tài liệu hiện vật được chú trọng đảm bảo tính lịch sử, khoa học, phù hợp với công tác tuyên truyền, giáo dục tại di tích cách mạng kháng chiến; từng bước hoàn thiện hồ sơ khoa học, hồ sơ pháp lý của di tích; thực hiện dự án tu bổ, tôn tạo tổng thể di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long, trong đó đã phối hợp với UBND quận Hoàn Kiếm trước đây và UBND phường Cửa Nam hiện nay trong công tác đền bù, giải phóng mặt bằng hộ dân nhà số 5A thuộc di tích 5D Hàm Long. Tại di tích thường xuyên mở cửa đón khách tham quan nghiên cứu và đón tiếp các trường học, cơ quan đoàn thể đóng trên địa bàn và Nhân dân tới tham quan, dâng hương, kết nạp Đảng, Đoàn, Đội và sinh hoạt truyền thống, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cách mạng cho các thế hệ.
Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Xuân Tài nhấn mạnh: Tọa đàm nhằm tôn vinh, khẳng định công lao và những đóng góp của các đồng chí trong Chi bộ 5D Hàm Long đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc, góp phần củng cố niềm tin, niềm tự hào về chặng đường lịch sử vẻ vang của Đảng Cộng sản Việt Nam, đồng thời làm sáng tỏ thêm các tư liệu lịch sử phục vụ công tác trưng bày, phát huy giá trị di tích số 5D Hàm Long. Việc bảo tồn, và phát huy giá trị di tích cần được thực hiện một cách khoa học, hấp dẫn nhằm lan tỏa giá trị lịch sử tới đông đảo người dân và du khách.
Tọa đàm đã nhận được 12 bài tham luận và nhiều ý kiến phát biểu trực tiếp tại buổi tọa đàm. Các ý kiến, tham luận đã tập trung làm rõ bối cảnh lịch sử ra đời của Chi bộ Cộng sản 5D Hàm Long đồng thời khẳng định ý nghĩa, giá trị lịch sử của di tích. Sự ra đời của Chi bộ 5D Hàm Long là một thắng lợi quan trọng, có ý nghĩa lịch sử to lớn. Đây là nơi ghi dấu thời điểm khởi đầu sự chuyển mình của cuộc vận động thành lập Đảng Cộng sản, thời điểm thắng lợi của tư tưởng vô sản trong cuộc đấu tranh với tư tưởng phi vô sản ở Việt Nam; khẳng định con đường cách mạng đúng đắn của dân tộc Việt Nam, góp phần chuẩn bị mọi mặt cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày 3/2/1930.
Về công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích 5D Hàm Long, đã có nhiều ý kiến tâm huyết: Các ý kiến tham luận thống nhất đề nghị cần giữ gìn tối đa nguyên trạng di tích 5D Hàm Long về kiến trúc, không gian, vật liệu, mặt bằng, cấu trúc nhà ở đô thị đầu thế kỷ XX. Nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học để phục vụ công tác quản lý lâu dài. Khi cần tu bổ, tôn tạo di tích phải dựa trên nguyên tắc bảo tồn di sản, không được làm biến dạng, không được “hiện đại hoá” di tích. Các công trình lân cận phải kiểm soát chiều cao, nếu không sẽ bị phá vỡ cảnh quan lịch sử.
Đặc biệt, Tọa đàm đã nhận được nhiều ý kiến, tham luận về công tác trưng bày, ứng dụng công nghệ số tại di tích: đề nghị nâng cao chất lượng công tác trưng bày, bổ sung một số thông tin về chủ nhân ngôi nhà 5D Hàm Long; bổ sung hình ảnh, tư liệu, không gian đô thị của phố Hàm Long những năm đầu thế kỷ XX. Phục dựng cổng sau nhà 5D Hàm Long và xây dựng phim 3D về lối thoát hiểm thông sang phố Lê Văn Hưu. Mô phỏng không gian họp Chi bộ bằng hình ảnh, video, đồ họa lịch sử, podcast… Ưu tiên phát triển du lịch thông minh, ứng dụng công nghệ số 3D, thực tế ảo, quét mã QR, sa bàn số, công nghệ AR/VR… giúp người dân và du khách có trải nghiệm sống động, ấn tượng, đặc biệt là thế hệ trẻ nhằm tăng tính tương tác, tránh trưng bày “tĩnh” đơn thuần. Các đơn vị phối hợp tăng cường dạy học lịch sử, văn hóa thông qua công nghệ, lớp học trực tuyến kết hợp tham quan thực tế ảo. Đồng thời tăng cường cho học sinh, sinh viên, đảng viên mới, cán bộ trẻ, lực lượng vũ trang, cơ quan đoàn thể tham quan, học tập, sinh hoạt chính trị kết hợp tổ chức kết nạp Đảng, Đoàn, Đội ngay tại di tích.
Phát biểu kết thúc Tọa đàm, TS Nguyễn Doãn Văn đã tiếp thu, lĩnh hội toàn bộ ý kiến tham luận của các chuyên gia, nhà khoa học. Những ý kiến quý báu này là cơ sở để Ban Quản lý di tích danh thắng Hà Nội làm tốt hơn nữa công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích ngôi nhà số 5D Hàm Long trong thời gian tới.
Nguyễn Tâm