Lễ hội truyền thống ba thôn Kim Cốc, xã Quảng Bị là sinh hoạt văn hóa tâm linh tiêu biểu, được gìn giữ qua nhiều thế hệ, gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của Nhân dân địa phương.
Theo thông lệ, lễ hội được tổ chức định kỳ 3 năm một lần. Năm 2026, lễ hội diễn ra trong 3 ngày, từ 1 đến 3/4 (tức ngày 14–16/2 âm lịch), thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương tham gia.
Lễ hội không chỉ nổi bật bởi quy mô tổ chức mà còn bởi chiều sâu lịch sử đặc biệt. Lễ hội gắn với quần thể đình, quán của các thôn Cốc Thượng, Cốc Trung và Cốc Hạ – những công trình có từ thời Tiền Lê (thế kỷ X), minh chứng cho bề dày văn hóa lâu đời của vùng đất. Đây là nơi thờ bà Lý Thị Ngọc cùng năm người con trai – những danh tướng đã theo Hai Bà Trưng khởi nghĩa chống giặc ngoại xâm. Truyền thống thờ phụng được duy trì liên tục qua nhiều thế kỷ, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tri ân các bậc tiền nhân có công dựng nước và giữ nước.
Không chỉ dừng lại ở giá trị lịch sử thời kỳ đầu dựng nước, đình làng Kim Cốc còn gắn bó với các giai đoạn đấu tranh cách mạng sau này. Nơi đây từng là cơ sở hoạt động bí mật, nuôi giấu cán bộ, tổ chức lớp học bình dân, góp phần vào phong trào cách mạng của địa phương. Sự tiếp nối qua nhiều thời kỳ đã làm nên chiều sâu đặc biệt, để lễ hội trở thành “bảo tàng sống”, kết tinh truyền thống yêu nước và tinh thần đấu tranh kiên cường của cộng đồng.
Phần lễ của lễ hội được tổ chức trang nghiêm, đậm nét cổ truyền. Ngày 14/2 âm lịch, các thôn tiến hành rước kiệu, dâng hương, tế lễ tại đình, quán các thôn. Điểm nhấn đặc sắc là nghi thức rước kiệu liên kết giữa ba thôn trong ngày chính hội (15/2 âm lịch). Theo đó, kiệu Cốc Trung lên đón kiệu Cốc Thượng tại đình Cốc Thượng, sau đó cùng rước xuống đón kiệu Cốc Hạ tại ngã ba Cốc Hạ. Các kiệu hội tụ tại quán Cốc Trung, tạo nên không gian linh thiêng, trang trọng.
Hình ảnh các đoàn rước nối dài, cờ hội rực rỡ, tiếng trống chiêng vang vọng không chỉ tái hiện sinh động không khí lễ hội truyền thống mà còn mang ý nghĩa biểu trưng sâu sắc cho tinh thần đoàn kết, gắn bó bền chặt của cộng đồng cư dân ba thôn – giá trị được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ.
Bên cạnh nghi thức rước kiệu, các nghi lễ như dâng hương, tế hội đồng, tế bán dạ vào đêm khuya và tế tạ trong ngày cuối (16/2 âm lịch) đều được thực hiện theo đúng nghi thức cổ truyền, bảo đảm tính trang nghiêm và nguyên bản của di sản văn hóa phi vật thể.
Song song với phần lễ, phần hội diễn ra sôi nổi với nhiều hoạt động phong phú như múa rồng, múa lân, hát quan họ, tổ tôm điếm, giao lưu văn nghệ và các trò chơi dân gian, tạo không khí vui tươi, gắn kết cộng đồng.
Với chiều sâu lịch sử lâu đời cùng nghi thức rước kiệu độc đáo, Lễ hội truyền thống 3 thôn Kim Cốc đã và đang khẳng định sức hấp dẫn riêng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, đồng thời lan tỏa những giá trị truyền thống tốt đẹp trong đời sống hiện đại.
QB