Năm 2026, Hà Nội đặt mục tiêu đạt và vượt các chỉ tiêu quan trọng: 88% gia đình được công nhận và giữ vững danh hiệu “Gia đình văn hóa”, 80% thôn (làng) đạt “Làng văn hóa” và 75% tổ dân phố đạt “Tổ dân phố văn hóa”. Đây không chỉ là những con số định lượng mà còn thể hiện rõ định hướng chuyển mạnh từ chú trọng số lượng sang nâng cao chất lượng, lấy sự hài lòng của người dân và những chuyển biến thực chất trong đời sống văn hóa làm thước đo.
Trên cơ sở đó, Kế hoạch số 343/KH-SVHTT ngày 04/5/2026 của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã xác định rõ cách tiếp cận mới trong triển khai Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”. Không dừng lại ở việc kế thừa thành quả giai đoạn trước, kế hoạch nhấn mạnh yêu cầu đổi mới, đồng bộ và bền vững, phù hợp với bối cảnh phát triển của Thủ đô trong giai đoạn hiện nay.
Phong trào tiếp tục được khẳng định là trụ cột trong xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, nhân văn, sáng tạo, văn minh và hiện đại. Việc hình thành các chuẩn mực văn hóa đô thị, nâng cao ý thức cộng đồng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân được coi là nền tảng để Hà Nội khẳng định vị thế là trung tâm văn hóa lớn của cả nước.
Đồng bộ giải pháp xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh
Để hiện thực hóa mục tiêu, Hà Nội triển khai đồng bộ các giải pháp bắt đầu từ cơ sở. Trọng tâm là nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật; xây dựng văn hóa công sở; phòng, chống tệ nạn xã hội; đồng thời phát huy vai trò của gia đình, nhà trường và xã hội trong giáo dục đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ.
Phong trào “Sáng – Xanh – Sạch – Đẹp” tiếp tục được đẩy mạnh, gắn với xây dựng đô thị văn minh và hình thành các chuẩn mực văn hóa ứng xử nơi công cộng, văn hóa giao thông, văn hóa số. Các mô hình như “ngõ văn minh”, “tuyến phố xanh – sạch – đẹp”, “khu dân cư kiểu mẫu” được khuyến khích nhân rộng, góp phần cải thiện cảnh quan và nâng cao chất lượng sống.
Cùng với đó, việc thực hiện nếp sống văn minh trong cưới, tang và lễ hội được tăng cường thông qua rà soát, hoàn thiện quy định và đẩy mạnh kiểm tra, hướng dẫn. Thành phố chú trọng triển khai các tiêu chí môi trường văn hóa trong lễ hội, bảo đảm gìn giữ bản sắc truyền thống, đồng thời loại bỏ các biểu hiện phô trương, lãng phí.
Việc nâng cao chất lượng các danh hiệu văn hóa được đặt ra với yêu cầu ngày càng chặt chẽ, công khai, minh bạch. Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bình xét và xây dựng cơ sở dữ liệu là bước đi quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và tạo điều kiện để người dân tham gia giám sát.
Không gian văn hóa cơ sở cũng được quan tâm đầu tư và phát huy hiệu quả. Thành phố tiến hành rà soát, chuẩn hóa hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao; khuyến khích xây dựng các mô hình hoạt động sáng tạo; đồng thời đẩy mạnh xã hội hóa, đưa các chương trình nghệ thuật chất lượng đến gần hơn với người dân. Các hoạt động truyền dạy nghệ thuật truyền thống tại cộng đồng được duy trì, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc.
Phát huy vai trò cộng đồng, hướng tới phát triển bền vững
Trong xây dựng nông thôn mới, các tiêu chí văn hóa tiếp tục được lồng ghép theo hướng hiện đại, gắn với chuyển đổi số. Những mô hình phát huy bản sắc văn hóa làng xã, kết hợp với đổi mới phương thức tổ chức hoạt động văn hóa, đang góp phần tạo nên diện mạo nông thôn Hà Nội vừa giàu truyền thống, vừa năng động.
Vai trò của cộng đồng dân cư được phát huy thông qua việc xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước. Nội dung các quy ước được rà soát, bổ sung, lồng ghép các quy tắc ứng xử, bảo vệ môi trường, nếp sống văn minh… phù hợp với thực tiễn, qua đó tăng cường tính tự quản và sự gắn kết trong cộng đồng.
Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường nhằm bảo đảm phong trào triển khai thực chất, hiệu quả. Việc kịp thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu, nhân rộng mô hình hay, cách làm sáng tạo sẽ tạo động lực lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội. Đồng thời, công tác tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm phong trào cũng được chú trọng để nâng cao năng lực tổ chức thực hiện.
Năm 2026, với dấu mốc tổng kết 25 năm thực hiện Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”, Hà Nội có cơ hội nhìn lại toàn diện chặng đường đã qua, từ đó định hình hướng đi cho giai đoạn tiếp theo. Với cách tiếp cận lấy chất lượng làm trung tâm, gắn với chuyển đổi số và phát huy vai trò chủ thể của người dân, phong trào được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo chuyển biến rõ nét, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại và đậm đà bản sắc văn hóa.
Hoà An