Nhân dịp kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam (1076–2026), Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám phối hợp với Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức Cuộc thi Thiết kế trang phục khoa cử 2026 với chủ đề “Khoa cử – Di sản – Đương đại: Cảm hứng từ di sản trong sáng tạo thiết kế”.
Là một trong những hoạt động nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm, cuộc thi hướng tới tôn vinh và lan tỏa giá trị di sản khoa bảng Việt Nam, đồng thời mở ra một không gian sáng tạo mang tính học thuật. Tại đây, các giá trị truyền thống không chỉ được tiếp cận và nghiên cứu mà còn được tái diễn giải bằng ngôn ngữ thiết kế đương đại, góp phần làm mới cách nhìn về di sản trong đời sống hôm nay.
Cuộc thi dành cho sinh viên các ngành thiết kế, mỹ thuật, thời trang tại các trường đại học, cao đẳng trên toàn quốc, cùng các nhà thiết kế trẻ quan tâm đến sáng tạo từ di sản. Dự kiến diễn ra trong quý II và III năm 2026 tại di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, chương trình được tổ chức qua hai vòng: Sơ khảo và Chung kết.
Ở vòng Sơ khảo, thí sinh sẽ nộp hồ sơ gồm ý tưởng thiết kế, bộ 5 bản vẽ trên khổ A4 và bản thuyết minh từ 300–500 chữ, trong đó làm rõ nguồn cảm hứng từ văn hóa khoa bảng cũng như cách thức thể hiện trong ngôn ngữ thiết kế. Trên cơ sở đó, Ban Giám khảo sẽ lựa chọn những hồ sơ nổi bật để bước vào giai đoạn phát triển sản phẩm.
Tiếp nối, tại vòng Chung kết, các thí sinh được chọn sẽ hoàn thiện một bộ trang phục khoa cử hoàn chỉnh, bao gồm trang phục chính, phần đầu (khăn/mũ) và các phụ kiện (nếu có). Các thiết kế được yêu cầu bảo đảm là sáng tạo nguyên bản của thí sinh, có tính hệ thống về ý tưởng xuyên suốt các mẫu thiết kế, thể hiện rõ mối liên hệ với di sản văn hoá, đồng thời có khả năng phát triển thành sản phẩm thực tế.
Không dừng lại ở khuôn khổ một cuộc thi, chương trình còn tích hợp chuỗi hoạt động học thuật và trải nghiệm nhằm hỗ trợ thí sinh trong quá trình nghiên cứu và sáng tạo. Các tọa đàm chuyên đề xoay quanh văn bia, hệ thống ký hiệu khoa bảng, lễ phục học thuật Việt Nam, di sản và thiết kế đương đại; cùng với các hoạt động trưng bày ý tưởng, bản vẽ và trải nghiệm thực tế tại không gian di tích sẽ góp phần cung cấp nền tảng tri thức và cảm hứng sáng tạo một cách sâu sắc, hệ thống.
Bên cạnh giá trị chuyên môn, cuộc thi còn góp phần mở rộng khả năng tiếp cận di sản tới công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ; đồng thời tăng cường sự kết nối giữa nhà trường, thiết chế văn hóa và cộng đồng xã hội trong các hoạt động đào tạo và sáng tạo. Các tác phẩm xuất sắc sẽ được trình diễn, trao giải và trưng bày tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, qua đó góp phần quảng bá hình ảnh di tích như một không gian văn hóa sáng tạo, giàu tính tương tác.
Bảo Hân