Trong bối cảnh công nghiệp văn hóa toàn cầu, sách đang trở thành một “tấm hộ chiếu mềm” giúp mỗi quốc gia lan tỏa tri thức, bản sắc và sức mạnh văn hóa ra thế giới. Với Việt Nam, khát vọng đưa sách Việt bước ra thị trường quốc tế không còn dừng ở những nỗ lực của từng đơn vị xuất bản, mà đang mở ra yêu cầu xây dựng một chiến lược dài hạn, chuyên nghiệp và bền vững cho ngành xuất bản trong thời đại hội nhập.
Cánh cửa cho sách Việt bước ra thế giới
Chương trình “Trao đổi và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xuất bản” do Công ty cổ phần Sách Thái Hà (Thái Hà Books) tổ chức tại Hà Nội, ngày 7-5, thu hút sự quan tâm lớn của giới xuất bản trong nước bởi sự hiện diện của bà Claudia Kaiser, Phó Chủ tịch Hội chợ sách Frankfurt – Frankfurt Book Fair (Đức). Đây là hội sách thường niên có lịch sử hơn 500 năm, được xem là trung tâm giao dịch bản quyền lớn nhất thế giới với khoảng 7.000 đơn vị tham gia đến từ hơn 100 quốc gia.
Chia sẻ với giới xuất bản của Việt Nam, bà Claudia Kaiser cho biết Frankfurt Book Fair hiện nay đã vượt khỏi khuôn khổ một hội sách truyền thống để trở thành “chợ công nghiệp sáng tạo” toàn cầu. Ở đó, sách liên kết với điện ảnh, truyền hình, sách nói và nhiều nền tảng nội dung số khác.
Bà Claudia Kaiser nhấn mạnh rằng, các nhà làm phim quốc tế hiện thường xuyên “săn lùng” tác phẩm văn học tiềm năng tại Frankfurt Book Fair để chuyển thể thành phim. Vì vậy, nếu được xuất hiện tại không gian này, sẽ là cơ hội để sách Việt Nam đến với thế giới bằng nhiều hình thức, thay vì chỉ dừng ở xuất bản in truyền thống.
Từ góc nhìn của người nhiều năm kết nối mạng lưới xuất bản toàn cầu, bà Claudia Kaiser cho rằng, Việt Nam sở hữu tiềm năng lớn về nội dung, văn hóa và lực lượng độc giả trẻ. Song, muốn bước vào sân chơi quốc tế, các đơn vị xuất bản cần chuẩn bị kỹ hơn về chiến lược bản quyền, chất lượng dịch thuật và khả năng giới thiệu tác phẩm theo chuẩn quốc tế.
Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Thái Hà Books, người nhiều năm tham gia Hội chợ sách quốc tế Frankfurt và các hội chợ sách uy tín trên thế giới cho rằng, việc tham gia các hội sách quốc tế không đơn thuần để bán sách mà còn là cơ hội học hỏi xu hướng mới, quảng bá văn hóa Việt Nam và xây dựng vị thế cho ngành Xuất bản trong dòng chảy toàn cầu.
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy hành trình xuất khẩu sách Việt vẫn còn nhiều lực cản. Theo Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng, Việt Nam hiện thiếu hệ thống đại diện bản quyền chuyên nghiệp, thiếu dịch giả chất lượng cao và chưa có chiến lược dài hạn để xây dựng thương hiệu “Vietnamese Books”. Phần lớn hoạt động quảng bá hiện vẫn mang tính riêng lẻ, phụ thuộc vào nỗ lực của từng đơn vị.
Bên cạnh đó, sự cạnh tranh gay gắt của công nghệ số, mạng xã hội và AI cũng đang làm thay đổi thói quen tiếp nhận tri thức của công chúng, đặt ngành xuất bản trước áp lực phải đổi mới nhanh chóng.
Hình thành đường xuất khẩu sách Việt chuyên nghiệp
Trong lần đến Việt Nam tham dự Những ngày Văn học châu Âu 2026 và các hoạt động trao đổi, hợp tác trong lĩnh vực xuất bản, bà Claudia Kaiser chia sẻ nhiều kinh nghiệm về phát triển xuất bản tại Đức cũng như các quốc gia châu Âu. Theo đó, nước Đức có chính sách “1 giá sách” nhằm bảo vệ các nhà sách và công ty xuất bản nhỏ, giúp tạo nên một hệ sinh thái xuất bản đa dạng và bền vững. Frankfurt Book Fair cũng đang mở ra nhiều cơ hội cho các quốc gia châu Á thông qua những hoạt động như Asia Stage – sân khấu dành riêng cho các tiếng nói và câu chuyện từ châu Á.
Theo bà Claudia Kaiser, sự hỗ trợ của Chính phủ dành cho ngành Xuất bản thông qua quỹ dịch thuật, giải thưởng và chính sách trợ giá là yếu tố quan trọng giúp duy trì văn hóa đọc trong xã hội hiện đại. Đây cũng là gợi mở đáng suy nghĩ với Việt Nam khi ngành Xuất bản đang cần thêm các chính sách hỗ trợ mang tính chiến lược.
Tạo điều kiện để các nền xuất bản trên thế giới tham gia sân chơi này, bà Claudia Kaiser cho biết: “Tôi có rất nhiều tình cảm với châu Á, nên tôi muốn nền xuất bản châu Á được tăng sự hiện diện tại Frankfurt Book Fair”.
Nhân dịp này, Phó Chủ tịch Hội chợ sách quốc tế Frankfurt đã trực tiếp ký thư mời Hội Xuất bản Việt Nam và Nhà Xuất bản Tư pháp tham gia Frankfurt Book Fair 2026, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để phía Việt Nam chuẩn bị tốt thủ tục tham gia Hội sách.
Phó Chủ tịch chuyên trách Hội Xuất bản Việt Nam Đỗ Quang Dũng cho biết, Hội Xuất bản Việt Nam sẽ tổ chức đoàn tham dự Frankfurt Book Fair 2026 với sự tham gia của các cơ quan quản lý, hội xuất bản, nhà xuất bản và doanh nghiệp phát hành nhằm tạo sự hiện diện đồng bộ hơn cho xuất bản Việt trên trường quốc tế. Ông Đỗ Quang Dũng mong muốn bà Claudia Kaiser tiếp tục hỗ trợ, đồng hành cùng Việt Nam trong công tác đưa sách Việt, văn hóa Việt đến với thị trường quốc tế.
Bên cạnh cơ hội lớn cho giới xuất bản Việt Nam tham gia một trong những hội chợ sách uy tín và lâu đời hàng đầu thế giới, để xúc tiến việc hợp tác, xuất khẩu sách Việt, Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Hùng nhận định, muốn sách Việt thật sự có chỗ đứng trên thị trường toàn cầu, cần hình thành đường xuất khẩu sách chuyên nghiệp. Trong đó, việc thành lập quỹ dịch thuật quốc gia được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm hỗ trợ dịch giả, giảm chi phí cho đối tác quốc tế và tạo điều kiện đưa nhiều tác phẩm Việt ra nước ngoài.
Cùng với đó là đào tạo đội ngũ biên tập viên, chuyên gia bản quyền và dịch giả theo chuẩn quốc tế; xây dựng các bộ hồ sơ bản quyền chuyên nghiệp bằng tiếng Anh; phát triển hội sách mang tính quốc tế tại Việt Nam để tạo không gian giao dịch bản quyền thực chất.
Các đơn vị xuất bản cũng cần thay đổi tư duy từ “làm sách” sang “làm nội dung toàn cầu”, tức là ngay từ khâu lựa chọn đề tài, biên tập và thiết kế đã phải tính đến khả năng tiếp cận độc giả quốc tế. Lợi thế lớn nhất của Việt Nam nằm ở những câu chuyện giàu bản sắc văn hóa nhưng mang tinh thần phổ quát của thời đại. Đó có thể là sách thiếu nhi, văn học trẻ, truyện tranh, hay các tác phẩm phản ánh đời sống đương đại bằng góc nhìn riêng của người Việt.
Khi một cuốn sách Việt được dịch, phát hành và đón nhận ở nhiều quốc gia, giá trị nhận được không dừng ở doanh thu bản quyền. Đó còn là sự lan tỏa của văn hóa, tri thức và hình ảnh Việt Nam trong độc giả toàn cầu. Trong hành trình ấy, hợp tác quốc tế là phương thức quan trọng cần thúc đẩy để tạo vị thế của sách Việt trên thế giới.
Yên Nga/hanoimoi.vn
https://hanoimoi.vn/day-manh-hop-tac-quoc-te-mo-duong-xuat-khau-sach-viet-748962.html