Chiều 8/6, tại Hà Nội, Hội nghị Lãnh đạo các thành phố ASEAN chính thức khai mạc với chủ đề “Thúc đẩy tương lai từ các thành phố thông minh, bền vững và kết nối”. Sự kiện do Bộ Ngoại giao và UBND thành phố Hà Nội đồng chủ trì, nằm trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, diễn ra từ ngày 8 đến 10/6.
Tham dự Hội nghị có Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường; cùng các vị Thống đốc, Thị trưởng và Lãnh đạo các thành phố đến từ các quốc gia thành viên ASEAN; đại diện Ban Thư ký ASEAN, Mạng lưới Thành phố Thông minh ASEAN, các đại sứ quán và các chuyên gia, học giả uy tín trong khu vực…
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, hội nghị là diễn đàn quan trọng để các đô thị chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi sáng kiến và xây dựng mô hình hợp tác mới nhằm giải quyết các thách thức chung, đồng thời khai thác hiệu quả các cơ hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và kỷ nguyên số.
Từ thực tiễn của Hà Nội, ông cho biết thành phố đang đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả quản trị, cải thiện chất lượng dịch vụ công và tạo môi trường thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Tuy nhiên, ông khẳng định công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ con người, trong đó người dân phải là trung tâm, là chủ thể và là đối tượng thụ hưởng của mọi chính sách phát triển.
Bên cạnh đó, Hà Nội cam kết thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển giao thông bền vững, mở rộng không gian xanh và bảo tồn các giá trị văn hóa trong quá trình hiện đại hóa.
Nhấn mạnh vai trò của liên kết đô thị, lãnh đạo thành phố Hà Nội cho rằng không một đô thị nào có thể phát triển bền vững nếu đứng ngoài các mạng lưới hợp tác khu vực. Việc tăng cường kết nối, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, đổi mới sáng tạo và giao lưu nhân dân là yếu tố then chốt để tạo nên sức mạnh chung của ASEAN.
Tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường nhận định, trong bối cảnh các đô thị ngày càng tham gia sâu vào các vấn đề toàn cầu như chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và thích ứng biến đổi khí hậu, hợp tác giữa các thành phố đang nổi lên như một hình thức “ngoại giao đô thị” quan trọng, bổ trợ hiệu quả cho hợp tác cấp quốc gia.
Ông cũng cho biết hiện hơn một nửa dân số ASEAN sinh sống tại đô thị và con số này dự báo sẽ đạt gần 70% vào năm 2050. Quá trình đô thị hóa đang diễn ra mạnh mẽ không chỉ ở các siêu đô thị mà còn lan rộng tới các thành phố vừa và nhỏ. Do đó, các đô thị sẽ giữ vai trò trực tiếp trong việc chuyển hóa các cam kết của ASEAN thành kết quả phát triển cụ thể, đồng thời đi đầu trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ở góc độ khu vực, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh phát triển đô thị thông minh và bền vững là một trong những trọng tâm của Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN. Theo đó, thành phố thông minh không chỉ dừng lại ở ứng dụng công nghệ mà phải lấy con người làm trung tâm, sử dụng công nghệ như công cụ để giải quyết các vấn đề như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, bất bình đẳng và biến đổi khí hậu.
Kể từ khi thành lập năm 2018, Mạng lưới các thành phố thông minh ASEAN đã trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy hợp tác và triển khai các sáng kiến cụ thể. Nhiều thành phố như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đã tích cực tham gia, góp phần hiện thực hóa chiến lược đô thị hóa bền vững của khu vực.
Đánh giá cao sáng kiến tổ chức hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định đây là bước đi có ý nghĩa trong việc đưa hợp tác địa phương trở thành một trụ cột quan trọng trong cấu trúc hợp tác ASEAN, bảo đảm tính bao trùm và bền vững.
Từ thực tiễn phát triển, Chính phủ Việt Nam xác định phát triển đô thị xanh, bền vững, lấy người dân làm trung tâm là định hướng chiến lược xuyên suốt, gắn với hội nhập và kết nối khu vực. Chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và liên kết khu vực được xem là những trụ cột bổ trợ lẫn nhau nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và khả năng thích ứng trước các thách thức trong tương lai. Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề xuất bốn định hướng lớn:
Thứ nhất, kiến tạo các đô thị tự cường và lấy người dân làm trung tâm. Trong đó, các thành phố ASEAN cần thay đổi từ tư duy ứng phó sang chủ động cho tương lai; từ xây dựng giải pháp cho vấn đề riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái chống chịu cao trước các thách thức về phát triển.
Thứ hai, huy động và kết nối các nguồn lực cho phát triển đô thị. Cụ thể, để khai thác hiệu quả Kế hoạch chiến lược Kết nối ASEAN 2026 – 2035, cần chủ động xây dựng các dự án có chất lượng, tăng cường hợp tác để tiếp cận các nguồn tài chính, công nghệ, tri thức và kinh nghiệm quản trị từ các đối tác.
Thứ ba, xây dựng mạng lưới tri thức và đổi mới sáng tạo giữa các thành phố ASEAN. Một trong những thế mạnh lớn nhất của ASEAN chính là sự đa dạng trong mô hình và kinh nghiệm phát triển đô thị.
Thứ tư, biến các cam kết thành hành động và kết quả thực chất. Những sáng kiến được thảo luận hôm nay cần tiếp tục được cụ thể hóa thành các chương trình hợp tác có mục tiêu rõ ràng, có khả năng triển khai và mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Hội nghị được kỳ vọng sẽ mở ra những hướng hợp tác thiết thực, góp phần xây dựng mạng lưới đô thị ASEAN ngày càng gắn kết, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững, vì hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực.
PV