Không chỉ mở rộng không gian tham quan của Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hồ Văn đang từng bước trở thành không gian văn hóa sáng tạo của Thủ đô, nơi di sản được “đánh thức” bằng những trải nghiệm tương tác, kết nối làng nghề, nghệ thuật, ẩm thực và giáo dục di sản, hướng tới hình thành trung tâm công nghiệp văn hóa mới của Hà Nội.
Tối 28/6, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức chương trình “Gặp gỡ các đơn vị lữ hành và đối tác” tại Không gian Văn hóa Hồ Văn. Đây không chỉ là dịp giới thiệu các sản phẩm trải nghiệm văn hóa mới mà còn mở ra cơ hội kết nối với doanh nghiệp lữ hành, trường học và các đối tác nhằm phát triển những sản phẩm du lịch văn hóa gắn với di sản.
Là biểu tượng của truyền thống hiếu học và văn hóa Thăng Long – Hà Nội, Văn Miếu – Quốc Tử Giám từ lâu đã là điểm đến tiêu biểu của du khách trong và ngoài nước. Nếu khu nội tự lưu giữ những lớp trầm tích lịch sử, văn hóa và tâm linh thì Hồ Văn đang mang đến một diện mạo mới của di sản – một không gian mở, nơi những giá trị truyền thống được tiếp nối bằng ngôn ngữ của sáng tạo và trải nghiệm.
Sau gần một năm được chỉnh trang, tu bổ và đưa vào khai thác, Hồ Văn dần định hình là một tổ hợp văn hóa đa chức năng, quy tụ các hoạt động trải nghiệm làng nghề, biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, ẩm thực, giáo dục di sản và tổ chức sự kiện.
Theo TS. Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, điều tạo nên sức hấp dẫn của Hồ Văn chính là khả năng đưa di sản đến gần công chúng thông qua trải nghiệm trực tiếp.
“Đến với Không gian Văn hóa Hồ Văn, du khách không chỉ được xem mà trực tiếp làm và cảm nhận. Du khách có thể viết thư pháp, in tranh giấy dó, làm tranh giấy cuốn, nặn gốm, đan cói, dệt thổ cẩm, thưởng trà sen hay giao lưu cùng nghệ nhân. Hình thức tương tác này phù hợp với nhiều nhóm khách, từ gia đình, học sinh, sinh viên đến khách quốc tế và các đoàn chuyên đề.”
Không gian trải nghiệm quy tụ nhiều nghệ nhân và làng nghề tiêu biểu như tranh Đông Hồ, gốm Bát Tràng, sơn mài, mây tre đan Phú Vinh, nón làng Chuông, lụa tơ tằm làng Mẹo (Hưng Yên), thêu truyền thống Ninh Bình, thư pháp Việt, nghệ thuật giấy cuốn, dệt thổ cẩm, múa rối Tế Tiêu… Song hành với đó là không gian ẩm thực giới thiệu những hương vị đặc trưng của Hà Nội và nhiều vùng miền như trà sen Bách Diệp Tây Hồ, cốm Hà Nội, bún ốc, bún chả, bánh cuốn Ninh Bình, trà Shan tuyết, cà phê Tây Nguyên…
Những trải nghiệm này không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn tạo điều kiện để du khách hiểu sâu hơn về các giá trị văn hóa truyền thống thông qua sự tương tác với nghệ nhân và cộng đồng sáng tạo.
Đánh giá về tiềm năng phát triển của Hồ Văn, bà Nguyễn Thu Hà, Giám đốc Điều hành Công ty Cổ phần Thương mại và Du lịch Tầm Nhìn Việt (Viet Vision Travel), cho rằng không gian này đang mở ra một điểm đến sáng tạo mới của Hà Nội.
Theo bà, việc kết nối giữa khu nội tự, vườn Giám và hồ Văn mang đến cho du khách một hành trình khám phá trọn vẹn hơn về Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Đặc biệt, các hoạt động trải nghiệm làng nghề và văn hóa ẩm thực đã tạo thêm sức hút, góp phần làm mới sản phẩm du lịch tại di tích.
Theo định hướng phát triển, Hồ Văn sẽ tập trung vào bốn nhóm sản phẩm chủ lực gồm: trải nghiệm văn hóa và làng nghề truyền thống; giáo dục di sản dành cho học sinh, sinh viên; các sự kiện văn hóa và hoạt động cộng đồng; cùng các giải pháp tổ chức sự kiện dành cho cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức. Đây cũng là bước đi nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hồ Văn trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa mới của Hà Nội.
TS. Lê Xuân Kiêu cho biết, trong thời gian tới, Trung tâm sẽ tăng cường kết nối với các doanh nghiệp lữ hành để đưa khách từ khu nội tự sang Hồ Văn sau hành trình tham quan di tích, đồng thời đẩy mạnh truyền thông để nhiều người dân và du khách biết đến không gian trải nghiệm này.
Ông nhấn mạnh: “Về lâu dài, Trung tâm kỳ vọng kết nối Hồ Văn với khu nội tự và Vườn Giám để hình thành một chỉnh thể thống nhất trong tổng thể phát triển Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Theo đó, khu nội tự tiếp tục phát huy giá trị lịch sử, văn hóa và tâm linh; còn Hồ Văn và Vườn Giám sẽ là những không gian mở dành cho trải nghiệm, giao lưu văn hóa và tổ chức các sự kiện quy mô lớn.”
Từ tháng 7/2026, Hồ Văn sẽ triển khai chuỗi hoạt động định kỳ “Dạo quanh Hồ Văn – Sống cùng di sản”. Mỗi thứ Bảy hằng tuần sẽ diễn ra các workshop và chương trình trải nghiệm theo từng chủ đề; Chủ Nhật cuối cùng của mỗi tháng sẽ là ngày hội quy tụ nghệ nhân, làng nghề cùng nhiều hoạt động trình diễn, giao lưu và trải nghiệm văn hóa.
Việc phát triển Không gian Văn hóa Hồ Văn không chỉ góp phần mở rộng hành trình khám phá di sản mà còn mở ra một mô hình phát huy giá trị di sản theo hướng sáng tạo. Khi kết nối chặt chẽ với khu nội tự và Vườn Giám, Hồ Văn được kỳ vọng sẽ trở thành điểm hẹn văn hóa mới của Thủ đô – nơi di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được tiếp tục sáng tạo, lan tỏa và sống động trong đời sống đương đại.
Thái Hoà