Sáng 18/8, tại Khu Di tích Quốc gia đền Thanh Nhàn, Đảng ủy- HĐND- UBND- Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nội Bài tổ chức Tọa đàm “Phát huy các giá trị văn hóa phi vật thể tại Khu Di tích Quốc gia đền Thanh Nhàn, xã Nội Bài, thành phố Hà Nội”.
Tham dự và chủ trì tọa đàm có TS. Phạm Xuân Tài – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hà Nội; GS.TS Nguyễn Văn Kim – Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia; GS.TS Hoàng Anh Tuấn – Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội); lãnh đạo xã Nội Bài có đồng chí Nguyễn Nam Hà – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Nội Bài; đồng chí Hồ Việt Hùng – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nội Bài.
Cùng dự có đại diện các sở ngành của Thành phố, các cơ quan đơn vị liên quan.
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, đồng chí Nguyễn Nam Hà – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã mong muốn và kỳ vọng các nhà khoa học, các chuyên gia, đại biểu tập trung trao đổi nhằm nhận diện và làm rõ hơn hệ thống giá trị của Đền Thanh Nhàn và lễ hội Đền Thanh Nhàn. Không chỉ giá trị lịch sử, kiến trúc hay tín ngưỡng, mà cả những giá trị về ký ức cộng đồng, nghệ thuật dân gian, nghi lễ, diễn xướng, tri thức dân gian, phong tục, vai trò của các dòng họ, các bậc cao niên và cộng đồng cư dân trong quá trình trao truyền di sản.
Bên cạnh đó, xác định rõ đâu là những yếu tố cốt lõi phải bảo vệ, đâu là những yếu tố có thể đổi mới để di sản thích ứng với đời sống hiện đại. Tìm ra phương thức để cộng đồng thực sự trở thành chủ thể của di sản. Mở rộng cách tiếp cận từ bảo tồn một di tích sang xây dựng một không gian văn hóa. Gợi mở cho địa phương những giải pháp cụ thể về tư liệu hóa, số hóa, truyền thông và quảng bá di sản.
Tại Tọa đàm, các đại biểu đã nghe trình bày dự thảo Kịch bản tổ chức Lễ hội Đền Thanh Nhàn. Lễ hội diễn ra trong 5 ngày (từ mùng 4 đến mùng 8 tháng Giêng), chuỗi hoạt động dự kiến gồm: Dự kiến, chuỗi hoạt động: Ngày 4 tháng Giêng: Rước và dựng cây rơm; Ngày mùng 5 tháng Giêng: Lễ cáo yết, khai hội, dâng hương, rước nước và lễ Mộc dục. Ngày mùng 6 tháng Giêng: Đại tế, hoạt động kỷ niệm và nghi lễ Hội quân. Ngày mùng 7: Rước của các làng, các trò chơi dân gian, nghi thức hóa cây bông. Ngày mùng 8 tháng Giêng: Lễ tạ, thu cờ và hoàn mãn lễ hội.
Các hoạt động được xây dựng trên cơ sở kế thừa các nghi lễ, phong tục truyền thống, đồng thời nghiên cứu phục dựng và bổ sung một số hoạt động phù hợp với điều kiện hiện nay.
Kịch bản hướng tới tạo sự gắn kết giữa không gian linh thiêng của đền Thanh Nhàn với không gian văn hóa cộng đồng; bảo tồn các nghi thức truyền thống gắn với tín ngưỡng thờ Đức Thánh Gióng; đồng thời tăng cường giáo dục lịch sử, văn hóa, quảng bá hình ảnh địa phương và phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong gìn giữ di sản.
Tọa đàm được nghe nhiều ý kiến trao đổi của các chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện cộng đồng về các nội dung: Phân định rõ những yếu tố truyền thống đã được lưu truyền với những nội dung được phục dựng hoặc bổ sung mới; đồng thời bố trí hợp lý không gian phần lễ và phần hội, hạn chế để các hoạt động dịch vụ, giới thiệu sản phẩm ảnh hưởng đến tính trang nghiêm của khu vực thực hành nghi lễ; chú trọng hơn công tác truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của lễ hội; xây dựng phương án bảo đảm an toàn cho Nhân dân và du khách; nghiên cứu kết nối đền Thanh Nhàn với các di tích liên quan đến Thánh Gióng trên địa bàn Hà Nội.
Một số ý kiến đề nghị cần quan tâm trao truyền các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ bằng phương thức gần gũi, hiện đại; đề xuất đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và số hóa di sản, xây dựng mã QR, nội dung thuyết minh số … từng bước đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Phát biểu kết luận Tọa đàm, GS.TS Nguyễn Văn Kim – Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia đánh giá cao những ý kiến trao đổi, đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và cộng đồng địa phương đối với việc nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tại đền Thanh Nhàn.
Phát biểu bế mạc, đồng chí Hồ Việt Hùng – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Nội Bài nhấn mạnh, những ý kiến trao đổi tại tọa đàm là nguồn tư liệu quan trọng để UBND xã Nội Bài và nhóm tư vấn tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ khoa học, đặc biệt là Kịch bản tổ chức lễ hội tại Khu Di tích Quốc gia đền Thanh Nhàn; qua đó góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống, phát huy vai trò của cộng đồng và đưa di sản trở thành nguồn lực phục vụ phát triển văn hóa của địa phương.
Hà Thanh