Trong đời sống văn hóa truyền thống của cư dân vùng ven đô, đình Ước Lễ (xã Dân Hòa) từ lâu đã trở thành biểu tượng gắn với lịch sử hình thành, phát triển và bản sắc cộng đồng. Không chỉ là một công trình kiến trúc cổ kính được xây dựng từ thời Hậu Lê, ngôi đình còn là nơi lưu giữ ký ức văn hóa và tinh thần đoàn kết của Nhân dân địa phương. Trải qua nhiều thế kỷ, mái đình vẫn uy nghi giữa không gian làng cổ, trở thành niềm tự hào của quê hương mỗi khi mùa lễ hội trở về.
Đình Ước Lễ vẫn bảo tồn được nhiều hiện vật quý. Ảnh: DH
Giá trị lịch sử – kiến trúc đặc sắc
Đình Ước Lễ được công nhận là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia năm 2008, ghi nhận những giá trị đặc biệt về lịch sử và mỹ thuật. Công trình thờ thành hoàng làng Lữ Gia – vị anh hùng có công chống giặc ngoại xâm, được Nhân dân tôn kính và phụng thờ qua nhiều thế hệ. Hệ thống sắc phong, thần phả, hoành phi, câu đối cùng nhiều hiện vật quý vẫn được bảo tồn, góp phần phản ánh sinh động đời sống tín ngưỡng và truyền thống văn hóa lâu đời của cộng đồng cư dân vùng châu thổ sông Hồng.
Giá trị đặc biệt của đình Ước Lễ còn thể hiện ở nghệ thuật kiến trúc tiêu biểu của đình làng Bắc Bộ. Hệ thống vì kèo, cột gỗ chạm khắc tinh xảo, các mảng trang trí tứ quý, ngũ phúc cùng những bài thơ chữ Hán trên diềm mái thể hiện trình độ thẩm mỹ và tay nghề tài hoa của nghệ nhân xưa. Không gian đình hòa quyện với sân rộng, giếng cổ, cây cổ thụ tạo nên tổng thể văn hóa đặc trưng của làng Việt truyền thống.
Lễ hội Rằm tháng Giêng – nơi hội tụ niềm tự hào cộng đồng
Trong đời sống cộng đồng, đình không chỉ là di tích lịch sử mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng. Bao đời nay, nơi đây diễn ra các nghi lễ quan trọng của làng, đặc biệt là Lễ hội Rằm tháng Giêng – ngày hội làng Ước Lễ. Lễ hội năm 2026 được tổ chức trong hai ngày 2–3/3/2026 (tức 14–15 tháng Giêng âm lịch) tại khu vực đình làng và chợ quê, với nhiều hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và giới thiệu sản phẩm làng nghề.
Lễ hội Rằm tháng Giêng hằng năm là ngày hội của làng Ước Lễ. Ảnh: DH
Mỗi mùa lễ hội, tiếng trống hội vang lên trong không gian cổ kính không chỉ mở đầu cho nghi thức tưởng niệm thành hoàng mà còn khơi dậy niềm tự hào sâu sắc của người dân về truyền thống quê hương. Lễ hội là dịp để cộng đồng tri ân tiền nhân, củng cố tinh thần đoàn kết, đồng thời quảng bá giá trị văn hóa và làng nghề giò chả Ước Lễ – một nét đặc sắc của địa phương.
Sự gắn kết giữa di tích, lễ hội và làng nghề đã tạo nên một môi trường văn hóa bền vững, góp phần phát triển kinh tế địa phương gắn với bảo tồn di sản. Đối với Nhân dân xã Dân Hòa, ngôi đình không chỉ là nơi thờ tự mà còn là cội nguồn tinh thần, nơi gìn giữ ký ức và truyền thống qua nhiều thế hệ.
Với những giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa đặc sắc, đình Ước Lễ góp phần làm phong phú bản sắc văn hóa của Hà Nội, được gìn giữ và phát huy trong đời sống đương đại.
Ngọc Trâm