Với nhiều vùng quê Bắc bộ, mùa Xuân là mùa của lễ hội – mùa của những cuộc trở về cội nguồn, của niềm tin và khát vọng cho một năm mới bình an, thịnh vượng. Trong không khí rộn ràng của Xuân Bính Ngọ 2026, tại xã Dương Hoà, nhiều hoạt động văn hoá và nghi lễ tâm linh đặc sắc đã được tổ chức trang trọng, thu hút sự tham gia của đông đảo Nhân dân và du khách.
Thiêng liêng Lễ khai hạ đình làng Đắc Sở
Sáng 22/2 (tức mùng 6 Tết), trong không khí trang nghiêm và thành kính, Nhân dân làng Đắc Sở long trọng tổ chức Lễ khai hạ tại đình làng – một nghi lễ thiêng liêng khép lại những ngày vui Xuân, mở đầu cho một năm lao động, sản xuất với nhiều kỳ vọng mới.
Đình làng Đắc Sở, còn gọi là Đình Giá, là đình chung của hai làng Yên Sở và Đắc Sở, tọa lạc dưới chân đê, nhìn ra bãi sông theo hướng Tây nam. Đây từng là một công trình kiến trúc quy mô lớn với 5 gian, 2 chái, 12 cột cái và hệ mái cong đặc trưng, trang trí hình rồng, kỳ lân, dơi – những biểu tượng của phúc lành và thịnh vượng. Kiến trúc đình độc đáo đến mức người dân trong vùng từng đúc kết câu: “Đình không xà, làng 73 cái giếng”.
Trải qua biến cố lịch sử, đình bị thực dân Pháp phá hủy trong trận càn năm 1947. Trên nền đình xưa, tượng đài “Tiếng bom Sấu – Giá” được dựng lên để tưởng niệm tinh thần chiến đấu anh dũng của các chiến sĩ cảm tử quân. Dẫu không còn nguyên vẹn như trước, nơi đây vẫn là trung tâm sinh hoạt văn hoá, tín ngưỡng của cộng đồng, là điểm tựa tinh thần gắn kết bao thế hệ.
Trong buổi lễ khai hạ, các cụ cao niên, đại diện các dòng họ cùng đông đảo Nhân dân trong làng tề tựu đông đủ, dâng hương trước anh linh Thành hoàng và các bậc tiền hiền, hậu hiền. Lời chúc văn đầu xuân vang lên trang trọng, gửi gắm ước nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hoà, mùa màng bội thu, gia đình ấm no, làng xóm đoàn kết.
Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, Lễ khai hạ còn đánh dấu thời điểm khởi đầu cho một chu kỳ lao động mới. Từ mái đình linh thiêng, tinh thần trách nhiệm và ý chí dựng xây quê hương được khơi dậy mạnh mẽ, tiếp thêm động lực để mỗi người dân bước vào năm mới với niềm tin và quyết tâm. Việc duy trì nghi lễ hằng năm chính là cách gìn giữ mạch nguồn văn hoá truyền thống, củng cố khối đại đoàn kết và xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển bền vững của địa phương.
Lễ kỷ niệm 1058 năm Ngày Đức Thánh lập ấp sinh từ (968 – 2026)
Cũng trong sáng 22/2,(mùng 6 Tết), UBND xã Dương Hoà và Ban tổ chức Lễ hội làng Mậu Hoà đã long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 1058 năm Ngày Đức Thánh lập ấp sinh từ (968 – 2026), tưởng nhớ công lao to lớn của Đức Thánh Phạm Đông Nga – người có công với đất nước và Nhân dân địa phương.
Tướng công Phạm Đông Nga, tức Thái tổng đốc Tuấn trục Đông Nga, sinh ngày 12/3 năm Giáp Ngọ (934) tại làng Thanh Quan, huyện Chương Đức, phủ Ứng Thiên (thuộc huyện Chương Mỹ cũ, thành phố Hà Nội). Sinh ra trong gia đình dòng dõi thi lễ, từ nhỏ ông đã nổi tiếng thông minh, văn võ song toàn, được đương thời ca ngợi là “thần đồng giáng thế”.
Trong bối cảnh đất nước rơi vào loạn mười hai sứ quân sau khi Ngô Quyền qua đời, trước cảnh nội chiến tương tàn, ông đã chiêu mộ hiền tài, luyện quân cứu nước. Nhờ tài trí và đức độ, Phạm Đông Nga đã xây dựng được lực lượng hùng mạnh, được Nhân dân khắp nơi ủng hộ. Khi Đinh Bộ Lĩnh kêu gọi hợp lực dẹp loạn, ông đã đem quân theo phò tá. Cuối năm 967, loạn mười hai sứ quân được dập tắt, đất nước thống nhất.
Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, hiệu Đinh Tiên Hoàng, phong tước hiệu cho Phạm Đông Nga là “Thái tổng đốc tuấn trục Đông Nga, anh hùng dũng lược, chính trực thông minh đại vương”. Sau khi đất nước thái bình, Ngài du thắng giang sơn và dừng chân tại Mậu Hoà trang lập sinh từ.
Trong thời gian đảm nhiệm chức Tri phủ Quốc Oai, Ngài thường xuyên trở về giúp Nhân dân Mậu Hoà phát triển sản xuất: đào ao thả cá, trữ nước chống hạn, khai ngòi tiêu úng ra sông Đáy, hướng dẫn trồng dâu nuôi tằm, dệt lụa; đồng thời hỗ trợ vàng bạc xây dựng quê hương. Công lao và đức độ của Ngài được các triều đại sau truy tặng 31 đạo sắc phong (hiện địa phương còn lưu giữ 26 đạo).
Để tưởng nhớ công ơn ấy, Nhân dân làng Mậu Hoà lập Đền thờ và hằng năm tổ chức tế lễ vào các ngày 6 tháng Giêng, 12/3 và 27/5. Lễ kỷ niệm 1058 năm Ngày Đức Thánh lập ấp sinh từ không chỉ là sự kiện văn hoá – tâm linh có ý nghĩa sâu sắc mà còn là dịp khẳng định sức sống bền bỉ của truyền thống, củng cố tinh thần đoàn kết cộng đồng của làng quê Mậu Hoà.
Đặc sắc Lễ rước Xuân Bính Ngọ 2026 làng Dương Liễu
Chiều 23/2 (mùng 7 tháng Giêng), làng Dương Liễu tưng bừng tổ chức Lễ Rước Xuân Bính Ngọ 2026 – một nghi lễ mang đậm bản sắc văn hoá và truyền thống hiếu học của quê hương.
Làng Dương Liễu từ lâu nổi danh là vùng quê trù phú bên dòng sông Đáy, có truyền thống khoa bảng và tinh thần hiếu học bền bỉ qua nhiều thế hệ. Trong dòng chảy ấy, nghi lễ rước văn từ Văn chỉ về Đền thờ làng không chỉ là hoạt động tâm linh thường niên mà còn là biểu tượng tôn vinh đạo học và đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.
Văn chỉ làng Dương Liễu là nơi thờ Khổng Tử và các bậc tiên hiền, được xem như “cội nguồn chữ nghĩa” của địa phương. Mỗi dịp lễ trọng, Nhân dân trong làng lại long trọng tổ chức rước bài văn tế từ Văn chỉ về Đền thờ Dương Liễu, thể hiện sự kết nối giữa truyền thống hiếu học và đời sống cộng đồng.
Trong ngày diễn ra lễ rước, từ sáng sớm, tiếng trống chiêng rộn ràng khắp thôn xóm. Đoàn rước được tổ chức trang nghiêm với đầy đủ nghi trượng, cờ hội, long đình, kiệu bát cống. Các cụ cao niên trong trang phục truyền thống chỉnh tề dẫn đầu đoàn rước; theo sau là đại diện lãnh đạo địa phương và bài văn tế được đặt trang trọng trong kiệu.
Bài “văn” được rước không đơn thuần là một văn bản tế lễ mà là biểu tượng của tinh thần tôn sư trọng đạo, nhắc nhở các thế hệ luôn ghi nhớ công lao tiền nhân đã gây dựng nền móng học hành cho quê hương. Khi đoàn rước đi qua những ngõ xóm thân quen, người dân hai bên đường thành kính chắp tay, tạo nên không gian vừa linh thiêng vừa gắn kết cộng đồng.
Tại Đền thờ làng, nghi thức tế lễ được cử hành theo đúng cổ lệ. Khói hương nghi ngút hòa cùng lời xướng tế trầm hùng, cầu cho quốc thái dân an, cho con cháu học hành tấn tới, quê hương ngày càng hưng thịnh.
Điểm đặc biệt của Lễ rước văn ở Dương Liễu chính là sự hòa quyện giữa tín ngưỡng và giáo dục. Trong nhịp sống hiện đại nhiều đổi thay, nghi lễ vẫn được duy trì như một sợi dây bền chặt gìn giữ bản sắc và khẳng định giá trị của tri thức, đạo đức trong đời sống cộng đồng.
Từ Lễ khai hạ ở Đắc Sở, Lễ kỷ niệm Ngày Đức Thánh lập ấp sinh từ tại Mậu Hoà đến Lễ rước văn ở Dương Liễu, chuỗi hoạt động văn hoá tâm linh đầu Xuân Bính Ngọ 2026 đã tạo nên bức tranh sinh động về đời sống tinh thần của xã Dương Hoà. Đó không chỉ là những nghi lễ truyền thống mà còn là sự tiếp nối mạch nguồn lịch sử, hun đúc niềm tin, khơi dậy khát vọng dựng xây quê hương ngày càng phát triển bền vững.
Cao Tùng