Kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra lời kêu gọi toàn dân tập thể dục, khai sinh ra nền thể dục, thể thao nước nhà (27/3/1946) đến nay đã 80 năm trôi qua, thể thao Việt Nam có hành trình dài xây dựng và phát triển, từ nền thể thao non trẻ đến từng bước khẳng định vị thế trên đấu trường quốc tế. Hòa chung dòng chảy của thể thao Việt Nam, thể thao Hà Nội cũng không ngừng vươn lên, đạt nhiều thành tích với dấu ấn của các thế hệ vận động viên, huấn luyện viên.
Thể thao Hà Nội hòa chung dòng chảy của Thể thao Việt Nam
Ngay sau khi thành lập nước năm 1945, phong trào thể dục thể thao Hà Nội đã lan tỏa rộng khắp, góp phần rèn luyện sức khỏe cán bộ, chiến sỹ và nhân dân phục vụ kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc. Từ năm 1954 đến 1975, thể thao Hà Nội tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành nòng cốt trong các kỳ Đại hội TDTT toàn miền Bắc. Ngày 3/6/1966, Trường Văn hóa Thể thao đầu tiên của Hà Nội – cũng là Trường Văn hóa Thể thao đầu tiên của cả nước được thành lập, đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển, từng bước vươn ra đấu trường quốc tế của thể thao thành tích cao Thủ đô với những tên tuổi vận động viên nổi tiếng như Hoàng Vĩnh Giang (điền kinh), Nguyễn Thị Mai, Hoàng Thế Vinh (bóng bàn), Phạm Thị Điệp (Bơi lội), Trần Hữu Chỉ (điền kinh), đội bóng đá Thanh niên Hà Nội…
Giai đoạn từ 1975 đến 1982 sau khi đất nước thống nhất, thể thao Thủ đô tiếp tục giữ vững vai trò đầu tầu, đóng góp nhiều vận động viên tham gia Olympic Maxcơva năm 1980. Các lớp vận động viên nổi tiếng thời kỳ này như vận động viên Điền kinh Dương Đức Thủy, Trần Thanh Vân, Nguyễn Kim Xuân, Nguyễn Kim Lan, Đỗ Thanh Xuân (thể dục dụng cụ), Nguyễn Hữu Hoà (Quần vợt)….
Giai đoạn 1982 – 1989, thể dục thể thao Việt Nam từng bước hình thành hệ thống các giải thi đấu từ phong trào đến thể thao thành tích cao, tiêu biểu như Hội khoẻ Phù Đổng, Đại hội Thể dục thể thao toàn quốc, các Giải vô địch, Cup quốc gia… Hà Nội cũng đã từng bước khôi phục và phát triển một số môn thể thao mới và mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế.
Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới và hội nhập quốc tế, thể thao Hà Nội có bước phát triển mới nhờ hàng loạt những quyết sách quan trọng được thực hiện. Hà Nội đã mạnh dạn du nhập và phát triển nhiều môn thể thao mới, mở rộng hệ thống đào tạo. Hà Nội cũng chú trọng xây dựng đội ngũ trọng tài và cán bộ quản lý thể thao, từng bước hình thành lực lượng trọng tài quốc gia và quốc tế ở nhiều môn thể thao.
Trong giai đoạn này, phong trào thể dục thể thao quần chúng phát triển mạnh mẽ, tạo cơ sở để thể thao thành tích cao vươn lên. Đã có nhiều vận động viên Hà Nội đạt thành tích cao trên đấu trường quốc tế. Wushu ghi dấu với các nhà vô địch thế giới như Mai Thanh Ba, Đào Việt Lập, Nguyễn Thúy Hiền, Nguyễn Phương Lan, Đàm Thanh Xuân. Pencak Silat có Hồng Hải, Trần Thu Hương. Thể dục dụng cụ có Đỗ Thị Ngân Thương và Phạm Phước Hưng trở thành những nhà vô địch thế giới đầu tiên của Việt Nam. Các vận động viên môn Đá cầu của Hà Nội nhiều năm liền giữ vai trò nòng cốt trong đội tuyển quốc gia giành cúp vô địch toàn đoàn tại các giải vô địch thế giới với những tên tuổi tiêu biểu như Đào Thái Hoàng Phúc, Minh Tâm, Minh Hùng, Đình Huy, Nguyễn Thị Liên, Thanh Nga, Thái Bình, góp phần đưa đá cầu Việt Nam vươn lên vị trí hàng đầu thế giới. Ở môn cờ vua, Hoàng Thanh Trang trở thành Đại kiện tướng và Kiện tướng quốc tế đầu tiên của Việt Nam.
Bên cạnh thành tích thi đấu, Hà Nội còn đăng cai nhiều sự kiện thể thao quốc tế như Giải vô địch Wushu châu Á năm 2000, Đại hội thành lập Liên đoàn Đá cầu quốc tế năm 2001, Giải vô địch Wushu trẻ thế giới năm 2005, góp phần nâng cao vị thế của thể thao Việt Nam trên trường quốc tế.
Đặc biệt, tại SEA Games 22 năm 2003 tổ chức tại Việt Nam, các vận động viên Hà Nội đã đóng góp 88 trong tổng số 150 huy chương vàng của đoàn thể thao Việt Nam, khẳng định vai trò đầu tàu của thể thao Thủ đô. Đây được xem là cột mốc quan trọng, đánh dấu sự trưởng thành vượt bậc của thể thao Hà Nội trong thời kỳ đổi mới và hội nhập.
Vị thế tiên phong, dẫn đầu của thể thao Hà Nội
Từ năm 2004 đến nay, Hà Nội luôn là địa phương đóng góp lực lượng trọng điểm, nòng cốt cho các đội tuyển quốc gia ở nhiều môn thể thao tại các đấu trường SEA Games, ASIAD và Olympic. Tại 3 kỳ Đại hội Thể thao châu Á (ASIAD) gần đây, thể thao Hà Nội đều có vận động viên giành Huy chương Vàng. Thường xuyên đóng góp khoảng 25–30% tổng số huy chương của Đoàn Thể thao Việt Nam tại nhiều kỳ SEA Games. Thể thao Hà Nội cũng luôn giữ vị trí dẫn đầu tại Đại hội Thể thao toàn quốc từ năm 2002 đến nay. Nhiều vận động viên của Thủ đô đã giành vé trực tiếp tham dự các kỳ Olympic.
Bên cạnh đó, Hà Nội cũng khẳng định năng lực tổ chức các sự kiện thể thao quy mô lớn của khu vực và quốc tế, tiêu biểu như Đại hội Thể thao trong nhà châu Á – Asian Indoor Games năm 2009, SEA Games 22 năm 2003, SEA Games 31 năm 2022, cùng nhiều giải thể thao quốc tế và phong trào khác.
Những năm gần đây, phong trào thể dục thể thao Thủ đô tiếp tục phát triển sâu rộng, trở thành nét đẹp trong đời sống Nhân dân, với tỷ lệ người dân tham gia tập luyện thể dục thể thao thường xuyên duy trì trên 40%, đến năm 2025 đạt khoảng 45%, là một trong những địa phương dẫn đầu cả nước.
Những động lực để thể thao Hà Nội tiếp tục bứt phá, vươn lên
Thành phố đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách mới mang tính đột phá nhằm thúc đẩy phát triển thể dục thể thao, nhất là trong lĩnh vực thể thao thành tích cao, như: chính sách thu hút, đãi ngộ và phát triển tài năng thể thao; hỗ trợ đào tạo, tập huấn, thi đấu; nâng cao chế độ dinh dưỡng, tiền công, tiền thưởng cho huấn luyện viên, vận động viên; đồng thời tạo điều kiện học tập, phát triển nghề nghiệp lâu dài cho vận động viên, góp phần xây dựng nền thể thao Thủ đô phát triển bền vững, hội nhập và hiện đại.
Hà Nội cũng là địa phương có hệ thống cơ sở vật chất thể thao đứng đầu cả nước với Trung tâm Đào tạo vận động viên cấp cao Hà Nội tại Mỹ Đình với quy mô 55 ha. Thời gian qua, hàng chục nghìn tỷ đồng đã được Thành phố đầu tư cho hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao từ cấp thành phố đến cơ sở. Khu đô thị thể thao Olympic đang được xây dựng với quy mô lớn và hiện đại khi hoàn thành đưa vào hoạt động được kỳ vọng sẽ tạo động lực, bước đột phá mới cho thể thao Thủ đô.
Cùng với nguồn lực nhà nước, khu vực doanh nghiệp ngày càng tham gia mạnh mẽ vào lĩnh vực thể thao. Hệ thống sân bãi, bể bơi, phòng tập thể hình – yoga, trung tâm đào tạo kỹ năng thể thao và đội ngũ huấn luyện viên cơ sở phát triển nhanh, góp phần hình thành thị trường dịch vụ thể thao năng động.
Hà Nội từng bước ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong quản lý, huấn luyện, tổ chức thi đấu và truyền thông thể thao.
80 năm – một hành trình từ những bước chạy trên nền đất đến những tấm huy chương vàng. Olympic lịch sử, thể thao Hà Nội hôm nay đang viết tiếp câu chuyện của khát vọng, bản lĩnh và vinh quang, sẵn sàng hội nhập toàn cầu và chinh phục những đỉnh cao mới.
Văn Lâm