Sáng 23/8/2026, tại không gian Làng dân tộc Khmer, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam, Lễ hội Thắk Côn (Lễ hội Cúng Dừa) của đồng bào Khmer thành phố Cần Thơ được tái hiện trang trọng, sinh động. Qua hệ thống nghi lễ truyền thống, nhạc ngũ âm, tiếng trống Sa dăm và những điệu múa đặc trưng, chương trình mang đến một không gian văn hóa tâm linh giàu bản sắc, góp phần đưa Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đến gần hơn với công chúng Thủ đô và du khách.
Đây là hoạt động điểm nhấn trong chuỗi chương trình tháng 8 với chủ đề “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”, do Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ thực hiện.
Gửi gắm ước vọng bình an qua nghi lễ truyền thống
Thắk Côn là lễ hội truyền thống đặc sắc của cộng đồng Khmer Nam Bộ, gắn bó mật thiết với đời sống nông nghiệp và Phật giáo Nam tông. Lễ hội thường được tổ chức vào các ngày 15, 16 và 17 tháng 3 Âm lịch tại ấp An Hiệp, xã An Ninh, thành phố Cần Thơ, là dịp để cộng đồng gửi gắm ước vọng mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, phum sróc bình an, nhà nhà hạnh phúc. Lễ hội đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ngày 3/6/2025.
Theo tích cổ được lưu truyền, lễ hội gắn với chiếc Kôông-Chey (cồng) linh thiêng được phát hiện tại vùng đất nơi một chiếc thuyền buôn từng bị chìm. Trải qua thời gian, câu chuyện về chiếc cồng cùng những điều kỳ lạ gắn với nó đã trở thành một phần ký ức tâm linh của cộng đồng Khmer. Từ niềm tin ấy, Lễ hội Thắk Côn được duy trì qua nhiều thế hệ như một dịp cầu bình an, may mắn và gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp.
Từ những giá trị văn hóa được trao truyền, chương trình phục dựng kéo dài khoảng 60 phút với sự tham gia của các nghệ nhân, Achar và Đoàn Nghệ thuật Khmer thành phố Cần Thơ.
Mở đầu là lễ Cúng Krông Pali, nghi thức cúng Chư thiên, Thổ địa để xin phép sử dụng đất đai tổ chức lễ hội. Tiếp đó là lễ Đăk Bath, khất thực dâng cơm cho chư tăng; lễ dâng Sla Tho Dừa cầu an và múa hát dâng lên Kru Kôông-Chey.
Không gian thực hành nghi lễ được bài trí trang nghiêm với Phật đài, bàn cúng và những lễ vật đặc trưng. Năm nhánh “Sla Tho” tượng trưng cho 5 giới luật; mâm Bài Xây 3 tầng tượng trưng cho Tam Bảo. Mỗi vật phẩm không chỉ góp phần tạo nên diện mạo trang trọng của lễ hội mà còn chứa đựng những ý nghĩa gắn với đời sống tinh thần của cộng đồng.
Trong không gian ấy, âm nhạc ngũ âm, tiếng trống Sa dăm cùng những điệu múa truyền thống tạo nên sắc thái vừa linh thiêng, vừa gần gũi. Những điệu múa, bài hát được dâng lên Kru Kôông-Chey như lời cầu chúc bình an, cuộc sống sum vầy, hạnh phúc.
Nổi bật trong phần trình diễn là điệu Rom Vong – loại hình múa truyền thống của người Khmer tỉnh Sóc Trăng (cũ), nay là thành phố Cần Thơ, được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể năm 2019. Qua những vòng múa nhịp nhàng, không khí lễ hội thêm phần rộn ràng, đồng thời thể hiện nét đẹp trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng của người Khmer.
Tiếp nối các nghi lễ dân gian là những nghi thức Phật giáo gồm bái Tam Bảo, thọ trì Tam quy Ngũ giới, tụng kinh cầu an và thuyết pháp. Đây là phần nghi lễ thể hiện rõ sự gắn bó giữa tín ngưỡng dân gian với Phật giáo Nam tông trong đời sống tinh thần của đồng bào Khmer.
Từ những lời cầu mong bình an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu đến tinh thần hướng thiện, sống tỉnh thức, các nghi thức góp phần làm rõ chiều sâu văn hóa và giá trị tinh thần được cộng đồng Khmer gìn giữ, trao truyền qua nhiều thế hệ.
Lan tỏa giá trị di sản và văn hóa Cần Thơ
Không dừng lại ở việc tái hiện các nghi lễ, trong hai ngày 22 và 23/8, Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam còn tổ chức các hoạt động giao lưu “Về miền Tây” tại bãi cỏ Chùa Khmer. Công chúng được thưởng thức trình diễn nhạc ngũ âm, múa Rom Vong, đờn ca tài tử; trải nghiệm quết cốm dẹp và tìm hiểu ẩm thực miền Tây.
Từ không gian nghi lễ trang nghiêm đến những hoạt động giao lưu, trải nghiệm gần gũi, chương trình mở ra một lát cắt sinh động về đời sống văn hóa Khmer Nam Bộ. Qua đó, công chúng Thủ đô và du khách có thêm cơ hội cảm nhận bản sắc văn hóa của cộng đồng Khmer, đồng thời tìm hiểu vùng đất, con người và văn hóa Cần Thơ.
Việc tái hiện Lễ hội Thắk Côn tại Làng Văn hóa – Du lịch các dân tộc Việt Nam góp phần đưa di sản đến gần hơn với công chúng, tạo không gian để những giá trị văn hóa truyền thống được giới thiệu, trao truyền và phát huy. Từ một lễ hội gắn với đời sống tâm linh, sản xuất và sinh hoạt cộng đồng, Thắk Côn trở thành cầu nối đưa văn hóa Khmer Nam Bộ đến với đông đảo Nhân dân và du khách.
Qua đó, chương trình không chỉ tôn vinh giá trị Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Thắk Côn của cộng đồng Khmer thành phố Cần Thơ, mà còn góp phần tăng cường giao lưu, gắn kết giữa các dân tộc, lan tỏa vẻ đẹp phong phú, đa dạng của văn hóa Việt Nam.
Hòa An
Ảnh: BTC