Lấy hình tượng dòng sông Hồng và những lớp phù sa văn hóa làm mạch kể, chương trình nghệ thuật đương đại “Những lớp phù sa” tái hiện câu chuyện về đất, người, làng nghề và ký ức Bắc Bộ bằng sự kết hợp giữa múa, âm nhạc dân gian, nghệ thuật thị giác và công nghệ sân khấu hiện đại.
“Những lớp phù sa” do Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội và Công ty TNHH Sáng tạo nghệ thuật CNA phối hợp sản xuất, với định hướng xây dựng một sản phẩm nghệ thuật gắn kết văn hóa, di sản và du lịch. Đêm công diễn đầu tiên của chương trình diễn ra tối 2/9/2026 tại Nhà hát Thực hành, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội.
Từ dòng sông Hồng đến những lớp ký ức văn hóa
Phù sa được hình thành từ những vật chất nhỏ bé được dòng sông mang theo, bồi đắp qua thời gian, làm nên những vùng đất màu mỡ và nuôi dưỡng sự sống. Từ quy luật của tự nhiên ấy, “Những lớp phù sa” xây dựng một ẩn dụ về dòng chảy văn hóa, nơi lịch sử, ký ức, phong tục, tín ngưỡng và nghệ thuật được trao truyền, bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Không gian văn hóa Bắc Bộ hiện lên trên sân khấu từ những hình ảnh gần gũi như làng quê, bến nước, cây đa, con đò, phiên chợ, những cuộc hẹn hò lứa đôi đến các làng nghề thủ công truyền thống.
Trong dòng chảy ấy, làng nghề được nhìn như một nơi lưu giữ ký ức và trao truyền những giá trị văn hóa thông qua bàn tay của người thợ. Gốm, lụa, mây tre đan, sơn mài cùng nhiều nghề thủ công truyền thống không chỉ tạo nên những sản phẩm mang dấu ấn vùng đất, kỹ nghệ và con người mà còn trở thành nguồn chất liệu để nghệ thuật đương đại đối thoại với di sản trên sân khấu.
Hình tượng xuyên suốt tác phẩm là một giọt nước rời khỏi mây, bắt đầu hành trình theo dòng sông Hồng. Giọt nước vừa là nhân vật, vừa đóng vai trò dẫn chuyện, đưa khán giả đi qua 5 hồi: “Giọt nước – Khởi nguồn”; “Làng – Nơi sự sống bén rễ”; “Chợ – Nơi dòng chảy kết nối”; “Yêu – Nơi sự sống được tiếp nối”; “Hội – Nơi văn hóa thăng hoa”.
Qua hành trình ấy, những lớp văn hóa Bắc Bộ dần được mở ra, từ đời sống cộng đồng, lao động, giao thương, tình yêu đến lễ hội – nơi các giá trị văn hóa được hội tụ và lan tỏa.
Đưa chất liệu truyền thống vào ngôn ngữ sân khấu đương đại
Múa dân gian đương đại là ngôn ngữ biểu đạt chủ đạo của “Những lớp phù sa”, kết hợp cùng hát ru, hát xẩm, hát văn và âm nhạc truyền thống.
Chuyển động hình thể, âm nhạc, ánh sáng và nghệ thuật thị giác cùng tham gia dẫn dắt câu chuyện. Hệ thống âm thanh vòm góp phần mở rộng không gian cảm nhận với những thanh âm gợi nhắc thiên nhiên, tiếng mái chèo, nhịp trống hội và các làn điệu dân gian.
Sự kết hợp giữa chất liệu văn hóa truyền thống với phương thức biểu đạt đương đại giúp những hình ảnh vốn quen thuộc của văn hóa Bắc Bộ được tiếp cận từ một góc nhìn mới. Đồng thời, cách kể chuyện chú trọng vào hình thể, âm nhạc và hình ảnh cũng giúp khán giả quốc tế có thể cảm nhận tác phẩm mà không phụ thuộc nhiều vào ngôn ngữ.
Chương trình quy tụ ê-kíp hoạt động trong nhiều lĩnh vực nghệ thuật. NSND Trần Ly Ly đảm nhiệm kịch bản và Tổng đạo diễn; NSƯT Cao Ngọc Ánh chỉ đạo nghệ thuật; nhạc sĩ Đặng Tiến Đạt (Đạt Kìm) đảm nhiệm vai trò Đạo diễn âm nhạc; thiết kế sân khấu do Phùng Nam Thắng thực hiện. Cùng với đó là sự tham gia của các nghệ sĩ, biên đạo và chuyên gia trong các lĩnh vực sân khấu, visual art, kỹ xảo, âm thanh và trang phục.
Gắn nghệ thuật biểu diễn với di sản và du lịch
Việc đưa “Những lớp phù sa” lên sân khấu cũng nằm trong định hướng mở rộng hoạt động của Nhà hát Thực hành, Trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội, từ không gian phục vụ đào tạo trở thành nơi sáng tạo, biểu diễn và kết nối nghệ thuật với công chúng.
Thông qua hợp tác với các nghệ sĩ và đơn vị sáng tạo, Nhà trường hướng tới tham gia phát triển những sản phẩm nghệ thuật gắn với văn hóa, di sản và du lịch – một lĩnh vực có nhiều tiềm năng trong phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
Không chỉ hướng đến công chúng trong nước, “Những lớp phù sa” còn được xây dựng như một trải nghiệm văn hóa dành cho du khách quốc tế khi đến Hà Nội. Dòng sông Hồng, làng quê, làng nghề, âm nhạc dân gian cùng nghệ thuật thị giác được kết nối thành một câu chuyện về văn hóa Việt Nam thông qua ngôn ngữ sân khấu.
Việc lựa chọn ngày Quốc khánh 2/9 cho đêm công diễn đầu tiên của chương trình cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi câu chuyện về bản sắc Việt Nam được kể từ những điều bình dị và gần gũi: đất, nước, làng quê, nghề truyền thống, những làn điệu dân gian và ký ức cộng đồng.
Sau đêm ra mắt, chương trình dự kiến được duy trì biểu diễn định kỳ vào cuối tuần, từng bước xây dựng cộng đồng khán giả và phát triển thành một dự án nghệ thuật có đời sống lâu dài, hướng tới bổ sung thêm một điểm trải nghiệm văn hóa trong hành trình khám phá Hà Nội.
Từ một giọt nước hình thành nên dòng sông, từ những lớp phù sa bồi đắp nên vùng đất màu mỡ, “Những lớp phù sa” gửi gắm câu chuyện về sự tiếp nối: văn hóa được tạo nên từ những lớp ký ức được gìn giữ, trao truyền và không ngừng bồi đắp qua các thế hệ.
PV