Có những người lính đã trở về sau chiến tranh trong vòng tay gia đình. Nhưng cũng có những người lính vẫn còn nằm lại đâu đó giữa đại ngàn Trường Sơn, trong lòng đất Quảng Trị, bên những dòng sông hay trên những cao điểm từng nhuốm màu khói lửa. Có người chưa tìm thấy. Có người đã được quy tập nhưng vẫn chưa thể gọi đúng tên mình.
Vì thế, chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình đưa các anh trở về vẫn chưa bao giờ khép lại. Thông điệp ấy được kể bằng âm nhạc, bằng những lá thư từ tiền tuyến, bằng những kỷ vật chiến tranh và những cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm xa cách trong cầu truyền hình “Sao sáng dẫn đường”, do Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện tối 26/7 tại bốn điểm cầu Hà Nội, Tuyên Quang, Quảng Trị và Thành phố Hồ Chí Minh.
Được tổ chức nhân kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27/7), cầu truyền hình “Sao sáng dẫn đường” không chỉ là dịp tưởng nhớ, tri ân những anh hùng liệt sĩ đã hiến dâng tuổi xuân, xương máu cho độc lập, tự do của Tổ quốc, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm tiếp nối của hôm nay.
Tham dự chương trình tại điểm cầu Hà Nội có Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng; Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc; Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh; Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc; Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an; Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng; cùng bà Jennifer Wicks, Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Hoa Kỳ tại Việt Nam.
Tại điểm cầu Thành phố Hồ Chí Minh có Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú; Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam; Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Phạm Thị Thanh Trà.
Tại Quảng Trị có Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng; Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí; Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Quảng.
Tại Tuyên Quang có Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết; Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn.
Đến dự chương trình còn có các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước; các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo 4 tỉnh, thành phố tổ chức điểm cầu truyền hình và các tỉnh lân cận; các đồng chí đại diện các Ban, Bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và địa phương; đặc biệt là các Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, thương binh, bệnh binh, thân nhân liệt sĩ, cựu chiến binh và những người đang trực tiếp tham gia công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Sự hiện diện của những nhân chứng lịch sử, của các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ và những con người đang ngày đêm thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã làm cho đêm cầu truyền hình không chỉ là một chương trình nghệ thuật, mà trở thành không gian tri ân sâu sắc – nơi ký ức chiến tranh được nhắc nhớ bằng lòng biết ơn, nơi quá khứ gặp gỡ hiện tại bằng trách nhiệm và tình nghĩa đồng bào.
Mở đầu chương trình, trong giai điệu “Giai điệu Tổ quốc”, “Màu hoa đỏ”, hàng nghìn ngọn nến được thắp lên tại cả bốn điểm cầu sau nghi lễ dâng hương, tri ân. Không gian ấy như kéo gần khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại, để mỗi người lặng lẽ bước vào những lát cắt ký ức của chiến tranh.
Những lá thư của các liệt sĩ gửi mẹ, gửi vợ, gửi người yêu, gửi quê hương trước ngày lên đường được cất lên cùng ca khúc “Kỷ niệm của tôi”. Đó là những lời dặn dò giản dị của những chàng trai tuổi đôi mươi, những ước mơ còn dang dở, những lời hẹn ngày chiến thắng chưa kịp thực hiện.
Rồi chương trình đưa khán giả trở về với hiện thực của hôm nay. Hiện cả nước vẫn còn hơn 230.000 liệt sĩ chưa xác định được danh tính và gần 175.000 liệt sĩ chưa được tìm thấy. Đó không chỉ là những con số. Đó là hàng trăm nghìn gia đình vẫn chờ một tin báo. Là những người mẹ đã đi hết cuộc đời vẫn chưa kịp đón con về. Là những người con sinh ra khi cha đã ngã xuống, đến lúc tóc bạc vẫn tiếp tục hành trình tìm kiếm.
Từ thực tế ấy, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được triển khai như một lời hiệu triệu đối với cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Bởi mỗi ngày trôi qua, thêm một nhân chứng lịch sử mất đi, đồng nghĩa với việc cánh cửa đưa các anh trở về cũng dần khép lại.
Theo dòng chảy của chương trình, khán giả gặp những con người đang lặng lẽ nối tiếp hành trình ấy. Ở Tuyên Quang là những cán bộ, chiến sĩ ngày đêm rà phá bom mìn để mở đường cho các đội quy tập. Ở Quảng Trị, mỗi hồ sơ, mỗi kỷ vật được tìm thấy đều có thể mang lại những thông tin quý giá, mở ra một số phận tưởng như đã ngủ yên cùng thời gian.
Đó là câu chuyện của liệt sĩ Hoàng Trọng Huynh, hy sinh ngày 15/6/1970 tại cao điểm 862. Dù đã tiến hành nhiều biện pháp xác minh, gia đình đến nay vẫn chưa thể đón liệt sĩ trở về.
Hay câu chuyện của gia đình liệt sĩ Hoàng Văn Địch, những người đã dành hơn nửa cuộc đời đi tìm cha. Trên sân khấu tại điểm cầu Tuyên Quang, bộ hồ sơ phục dựng được trao tận tay thân nhân như thắp thêm hy vọng cho hành trình còn dang dở.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình kể về tám năm bền bỉ xác định khu mộ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng; về ông Lê Chí Công, người con suốt 58 năm đi tìm mẹ là liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Thị Riêng; và cuộc đoàn tụ xúc động của gia đình liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, một trong những liệt sĩ được tìm thấy tại khu mộ tập thể này.
Những câu chuyện ấy cho thấy hành trình đưa các anh trở về hôm nay không chỉ dựa vào ký ức của đồng đội hay nhân chứng, mà còn có sự đồng hành của khoa học và sự chung tay của các cơ quan, tổ chức, cộng đồng cùng bạn bè quốc tế.
Điểm nhấn đặc biệt của chương trình là lễ công bố và trao kết quả giám định ADN trùng khớp cho thân nhân 7 liệt sĩ ngay tại điểm cầu Hà Nội. Khi những người đã khuất được gọi lại đúng tên mình sau nhiều năm vô danh, niềm hạnh phúc không chỉ thuộc về một gia đình, mà còn là minh chứng cho giá trị của khoa học, của lòng kiên trì và trách nhiệm tri ân đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Một hình ảnh lặng lẽ nhưng để lại nhiều dư âm trong chương trình là những hàng ghế không có người ngồi. Trên mỗi chiếc ghế là một chiếc ba lô, một chiếc mũ và một bông cúc trắng. Không có ai ngồi ở đó nhưng dường như những người lính vẫn hiện diện. Đó có thể là người chiến sĩ Quân Giải phóng với chiếc mũ tai bèo, là chiến sĩ Biệt động Sài Gòn, là người lính Trường Sơn, là những thanh niên xung phong tuổi mười tám đôi mươi, hay bất kỳ người con nào của Tổ quốc vẫn còn nằm lại nơi chiến trường xưa.
Không chỉ mang đến những cuộc gặp gỡ, những giọt nước mắt đoàn tụ hay niềm hy vọng về một ngày các anh được trở về, “Sao sáng dẫn đường” còn nhắc nhở mỗi người rằng sự tri ân không dừng lại ở những phút tưởng niệm. Tri ân còn là hành động thiết thực hôm nay: gìn giữ ký ức lịch sử, chia sẻ thông tin, đồng hành cùng hành trình tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ để không một người con đã ngã xuống vì Tổ quốc bị lãng quên.
Cũng ngay tại chương trình, các đại biểu và khán giả cả nước đồng loạt nhận được tin nhắn từ Ban Chỉ đạo quốc gia hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, kêu gọi các tổ chức, cá nhân có thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ cung cấp qua Tổng đài 1800.8022 hoặc (+84)965.001.222, địa chỉ 165 Xã Đàn, quận Đống Đa, Hà Nội.
Tin nhắn ấy là lời nhắn gửi của chương trình đến toàn xã hội. Bởi có thể, một thông tin được chia sẻ hôm nay sẽ mở ra cơ hội để thêm một người lính được trở về. Được trở về với tên tuổi của mình. Được trở về với quê hương. Được trở về trong vòng tay gia đình sau bao năm chờ đợi.
Đó cũng là ý nghĩa sâu sắc nhất mà “Sao sáng dẫn đường” gửi gắm: tri ân không chỉ là nhớ về quá khứ, mà còn là hành động trong hiện tại; không chỉ là sự biết ơn đối với những người đã ngã xuống, mà còn là trách nhiệm tiếp nối của mỗi thế hệ đưa các anh trở về với gia đình.
Hòa An (T/h)