Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam

Nhằm tôn vinh giá trị di sản Quốc học Việt Nam, lan tỏa truyền thống hiếu học và khơi dậy khát vọng hiền tài trong giai đoạn phát triển mới, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành kế hoạch tổ chức chuỗi hoạt động kỷ niệm với nhiều nội dung phong phú.

Tôn vinh truyền thống Quốc học, lan tỏa giá trị di sản

Theo kế hoạch, các hoạt động kỷ niệm sẽ diễn ra từ tháng 3 đến tháng 11/2026 với thông điệp “950 năm Quốc học – Khơi dậy khát vọng hiền tài cho kỷ nguyên phát triển mới”. Chuỗi sự kiện nhằm tôn vinh truyền thống giáo dục của dân tộc, đồng thời khẳng định vai trò của Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong việc đào tạo nhân tài qua nhiều triều đại, góp phần khẳng định vị thế của Hà Nội – Thủ đô nghìn năm văn hiến, trung tâm giáo dục, khoa học và sáng tạo hàng đầu của cả nước.

Trong tiến trình lịch sử, Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ là trung tâm đào tạo cao cấp của nền giáo dục Nho học mà còn là biểu tượng của tinh thần hiếu học và đạo lý tôn sư trọng đạo. Di tích hiện lưu giữ hệ thống 82 bia Tiến sĩ, đã được UNESCO ghi danh là Di sản tư liệu thế giới, ghi lại tên tuổi những bậc hiền tài đỗ đạt và có nhiều đóng góp cho đất nước.

Bám sát mục tiêu tôn vinh di sản và lan tỏa giá trị giáo dục truyền thống, nhiều hoạt động văn hóa, học thuật và giáo dục cộng đồng sẽ được tổ chức tại di tích. Các chương trình trưng bày, triển lãm chuyên đề, biểu diễn nghệ thuật, xuất bản ấn phẩm và hoạt động trải nghiệm tương tác sẽ giúp công chúng hiểu sâu hơn về lịch sử hình thành, vai trò và giá trị học thuật của Quốc Tử Giám.

Song song với đó, thành phố tổ chức các chương trình giáo dục truyền thống dành cho học sinh, sinh viên, cùng cuộc thi tìm hiểu về Quốc Tử Giám dành cho học sinh Thủ đô theo hình thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp. Nội dung tập trung làm rõ lịch sử hình thành di tích, giá trị di sản, truyền thống hiếu học và tư tưởng trọng dụng hiền tài của dân tộc.

Chuỗi hoạt động cũng hướng tới tôn vinh các danh nhân gắn với Quốc Tử Giám thông qua hội thảo, tọa đàm và xuất bản sách. Những tên tuổi tiêu biểu như Chu Văn An, Ngô Sĩ Liên, Thân Nhân Trung và Lê Quý Đôn sẽ được nghiên cứu, giới thiệu sâu hơn nhằm làm rõ vai trò của các bậc hiền tài trong sự phát triển của nền học thuật và đất nước.

Bên cạnh việc tri ân các bậc tiền nhân, Hà Nội cũng tổ chức vinh danh đội ngũ trí thức, nhà khoa học và chuyên gia tiêu biểu của Thủ đô trong các lĩnh vực giáo dục, khoa học, văn hóa và đổi mới sáng tạo, qua đó nhấn mạnh sự tiếp nối giữa truyền thống hiền tài trong lịch sử với nguồn lực tri thức của đất nước hôm nay.

Đẩy mạnh chuyển đổi số di sản, hướng tới không gian học thuật tầm khu vực

Bên cạnh các hoạt động văn hóa – giáo dục, kế hoạch kỷ niệm cũng đặt trọng tâm vào công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản gắn với chuyển đổi số và hội nhập quốc tế. Thành phố sẽ triển khai dự án số hóa toàn diện di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, bao gồm quét 3D các đơn nguyên kiến trúc và hiện vật, xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ công tác quản lý, nghiên cứu và quảng bá di sản.

Một điểm nhấn đáng chú ý là việc ra mắt nền tảng “Văn Miếu – Quốc Tử Giám: Không gian di sản tương tác số”. Ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền, giáo dục và trải nghiệm. Triển khai các giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế tăng cường (AR) và hệ thống dữ liệu số nhằm mang đến trải nghiệm sinh động, trực quan hơn cho người tham quan, hướng tới mô hình “di sản thông minh” kết hợp hài hòa giữa truyền thống văn hiến và công nghệ hiện đại.

Song song với chuyển đổi số, Hà Nội dự kiến tổ chức hội thảo khoa học cấp quốc gia với chủ đề “950 năm Quốc Tử Giám – Di sản Quốc học và khát vọng hiền tài trong kỷ nguyên phát triển mới” vào ngày 10/11/2026. Hội thảo có sự tham gia của nhiều nhà khoa học trong nước và chuyên gia quốc tế, tập trung làm rõ giá trị lịch sử, văn hóa, giáo dục của Quốc Tử Giám qua 950 năm hình thành và phát triển, đồng thời đề xuất các khuyến nghị nhằm phát huy truyền thống Quốc học trong bối cảnh mới.

Trong khuôn khổ các hoạt động kỷ niệm, Hà Nội cũng đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học lâu đời và tổ chức quốc tế để tổ chức triển lãm, hội thảo và giao lưu văn hóa – học thuật. Những chương trình này góp phần quảng bá giá trị văn hiến của Thăng Long – Hà Nội ra thế giới, đồng thời tăng cường kết nối giữa truyền thống học thuật Việt Nam với các trung tâm giáo dục quốc tế.

Thành phố cũng triển khai nhiều dự án tu bổ, chỉnh trang di tích như tu bổ Khuê Văn Các, cổng chính Văn Miếu và Điện Đại Thành, đồng thời nâng cấp hệ thống hạ tầng kỹ thuật, chiếu sáng, thoát nước và an ninh. Cùng với đó, Quỹ Khuê Văn Các sẽ được thành lập nhằm tôn vinh và hỗ trợ các trí thức, nhà khoa học, chuyên gia tài năng có nhiều đóng góp cho Thủ đô và đất nước.

Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là Lễ kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên của Việt Nam, dự kiến tổ chức ngày 14/11/2026 tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám với quy mô cấp quốc gia. Sự kiện dự kiến có sự tham dự của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ngành, tổ chức quốc tế, các trường đại học cùng đông đảo học sinh, sinh viên Thủ đô.

Không chỉ dừng lại ở các hoạt động kỷ niệm, Hà Nội còn xây dựng đề án tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám đến năm 2076, hướng tới 1000 năm thành lập Quốc Tử Giám. Theo đó, di tích sẽ từng bước được kết nối với các không gian di sản liên quan như Hoàng thành Thăng Long, đền thờ Chu Văn An, Bích Câu Đạo quán, chùa Huy Văn cùng hệ thống các Văn Miếu trong cả nước và một số cơ sở giáo dục truyền thống trên thế giới. Đồng thời tổ chức lại không gian khu Nội tự, Vườn Giám, hồ Văn theo hướng thống nhất về hạ tầng giao thông, cảnh quan và hoạt động trải nghiệm văn hóa, giáo dục.

Thông qua định hướng này, Văn Miếu – Quốc Tử Giám sẽ từng bước trở thành không gian học thuật, sáng tạo và giao lưu tri thức mang tầm khu vực và quốc tế, góp phần lan tỏa giá trị văn hiến Việt Nam và tiếp tục khơi dậy khát vọng hiền tài cho sự phát triển của đất nước trong tương lai.

Bình Dương