Mỗi bức tranh cậu vẽ là một câu chuyện về di sản, để từ đó, giá trị của di sản được kể chuyện, được lan tỏa và chạm tới trái tim người xem.
16 tuổi, Nguyễn Đăng Hải Nam đã có một bộ sưu tập thành tích đáng nể khi liên tiếp đạt giải thưởng tại cuộc thi vẽ tranh quốc tế Toyota (năm 2019, 2022 và 2023); giải Nhất cuộc thi “Em vẽ ước mơ của em” (2020), giải Nhất “Ngôi nhà mơ ước” (2024), và giải Nhì cuộc thi vẽ tranh về Chiến thắng Điện Biên Phủ do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức; lọt vào chung khảo Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lần thứ 7…Đặc biệt, cậu có một tình yêu, niềm đam mê đối với di sản của Hà Nội. Mỗi bức tranh cậu vẽ là một câu chuyện về di sản, để từ đó, giá trị của di sản được kể chuyện, được lan tỏa và chạm tới trái tim người xem.
Hải Nam sinh năm 2010, ít ai biết rằng, cậu có thời gian mắc chứng tăng động giảm chú ý (Hội chứng ADHD). Mẹ là người đã luôn sát cánh cùng Nam trong quá trình chữa bệnh và cũng chính mẹ phát hiện ra năng khiếu hội họa của Hải Nam. Mùa hè năm 2018, Câu lạc bộ Nghệ thuật tuổi thơ Artstar (Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng) chiêu sinh các khóa học mỹ thuật sáng tạo. Mẹ Nam chở cậu và hai bạn nhỏ cùng xóm đến đăng ký học. Vượt quãng đường hơn 20km (nhà Nam ở xã Sơn Đồng), hai mẹ con Nam đều đặn đến Câu lạc bộ, bất kể nắng mưa. Được sự chỉ bảo, tư vấn, hướng dẫn tận tình của họa sĩ Lê Tiến Vượng, Nam trưởng thành rất nhanh. Những nét vẽ loằng ngoằng đã có “trật tự”, có “ý đồ” trong bố cục luôn nhiều tầng, nhiều lớp, màu sắc mạnh mẽ đa sắc, đa dạng. Từ đó, trong các bài tập sáng tạo, Nam luôn được đánh giá tốt. Được thầy giáo khích lệ, hướng dẫn tham gia các cuộc thi vẽ thiếu nhi toàn quốc, Nam hăng hái hưởng ứng và đạt nhiều giải thưởng. Hiện nay, Hải Nam là học sinh lớp 10B và lớp chuyên ngành Hội họa 3 trường Cao đẳng nghệ thuật Hà Nội.
Gần 3 năm nay, Hải Nam mới làm quen và tham gia vẽ màu nước cùng các cô chú, anh chị Câu lạc bộ màu nước Hà Nội, tham gia nhóm vẽ ký họa đô thị Hà Nội (Urbansketcher Hanoi) đi vẽ các con phố, ngõ nhỏ, khu phố cổ Hà Nội cùng các chuyến đi dã ngoại vẽ trực họa các thôn, xóm ngoại thành và thậm chí lên cả một vài vùng cao để vẽ về đất và người nơi ấy… Được tham gia sinh hoạt cùng các họa sĩ tên tuổi, với Hải Nam, đó là niềm vui, niềm vinh hạnh, giúp cậu có thêm những bài học, kinh nghiệm quý giá trong nghề.
Là người trẻ, Hải Nam đã định hình được phong cách vẽ riêng biệt. Cậu có sự lãng mạn và tinh tế trong nghệ thuật sử dụng màu nước, khéo léo và nhạy bén trong việc cảm thụ làm chủ màu sắc. Dưới bàn tay và óc thẩm mỹ của mình, Nam đã tạo ra hiệu ứng ánh sáng tự nhiên hài hòa dịu nhẹ bắt mắt từ các tầng màu, lớp màu hòa quyện vào nhau. Phong cách vẽ của Hải Nam ảnh hưởng của phong cách nghệ thuật truyền thống, nhưng lại có sự hiện đại trong cách phối màu và cảm nhận không gian. Cậu không chỉ vẽ những gì mắt nhìn thấy mà còn vẽ những gì trái tim cảm nhận. Chủ đề mà Nam chọn là phong cảnh, làng nghề, di sản của Hà Nội, của Việt Nam.
Các bức tranh của Hải Nam không chỉ đẹp mà còn chứa đựng những thông điệp sâu sắc về cuộc sống, về văn hóa, vẻ đẹp quê hương, đất nước Việt Nam. Chúng không chỉ đẹp ở đường nét, màu sắc, mà còn chạm đến cảm xúc người xem bởi sự tinh tế và sáng tạo… Nam đã tham gia nhiều triển lãm nhóm với các họa sỹ gạo cội: Thủy sắc; Triển lãm mỹ thuật Hải Phòng; Triển lãm mỹ thuật “Những chuyến tàu tương lai”, “Vào ga” của Câu lạc bộ sáng tác đề tài bảo vệ Tổ quốc (Hội Mỹ thuật Việt Nam); triển lãm cá nhân: Xuân sắc, Rực rỡ miền di sản. Trong đó, triển lãm “Rực rỡ miền di sản” được tổ chức tại Lễ đón nhận hai làng nghề Điêu khắc Mỹ nghệ Sơn Đồng và Khảm trai Sơn mài Chuyên Mỹ gia nhập Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu do Hội đồng Thủ công Thế giới (WCC) công nhận, diễn ra tại Hoàng thành Thăng Long. Triển lãm do Viện Kinh tế Văn hóa và Nghệ thuật bảo trợ chuyên môn. Triển lãm trưng bày 30 tác phẩm về các làng nghề truyền thống tiêu biểu như Sơn Đồng, Chuyên Mỹ, Bát Tràng, Vạn Phúc, cùng những cảnh đẹp thiên nhiên Việt Nam, nhằm giới thiệu tinh hoa văn hóa và nghệ thuật của đất nước.
Nam chia sẻ: “Nghệ thuật là nơi những câu chuyện xưa cũ tìm thấy hơi thở mới. Trong mỗi bức tranh, cháu muốn mang đến một hành trình xuyên thời gian – từ những làng nghề cổ xưa cho đến những cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp của đất nước Việt Nam. Những tác phẩm tại triển lãm này không chỉ là tranh vẽ mà còn là sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những giá trị di sản và vẻ đẹp đương đại”.
Không chỉ trưng bày những bức họa về làng nghề, Hải Nam còn trực tiếp thực hiện một bức tranh thực cảnh ngay tại không gian triển lãm. Sự tập trung và khả năng nắm bắt thần thái cảnh vật của cậu giữa sự quan sát trực tiếp của các nghệ nhân và chuyên gia quốc tế đã để lại những ấn tượng tốt đẹp. Bà Nadia Meer, một họa sĩ đến từ Nam Phi, đồng thời là Chủ tịch Hội đồng Thủ công Thế giới khu vực Châu Phi (WCC Africa), đã dành thời gian quan sát kỹ lưỡng quá trình Hải Nam vẽ tại chỗ và bà cũng dành thời gian về nhà, ngắm những tác phẩm của Hải Nam. Theo bà, ở Hải Nam có sự thấu cảm di sản, điều rất đáng quý ở một họa sỹ trẻ. Những nét vẽ của Hải Nam không chỉ đơn thuần là sự mô phỏng cảnh vật làng nghề mà còn chứa đựng tâm hồn và tư duy sáng tạo có hàm lượng trí tuệ cao. Việc một thiếu niên Việt Nam có thể chuyển tải những giá trị văn hóa truyền thống vào hội họa một cách chân thực là một bài học ý nghĩa về giáo dục di sản cho thiếu nhi trên toàn cầu. Chị Nguyễn Hà, mẹ của Hải Nam, cũng rất xúc động, tự hào khi nhiều họa sĩ quốc tế khác tham dự sự kiện bày tỏ sự ngạc nhiên trước kỹ thuật xử lý màu nước điêu luyện của Nam, coi đây là minh chứng sống động cho sức sống của tinh hoa thủ công Việt Nam trong mắt thế giới.
Hải Nam đã có được sự thành công với nghề, với nhiều giải thưởng, nhưng có lẽ, điều quý giá hơn cả chính là tinh thần trách nhiệm của cậu đối với cộng đồng. Hải Nam bảo, cậu cảm ơn nghệ thuật vì nghệ thuật không chỉ mang lại sự cân bằng cho bản thân mà còn trở thành phương tiện để sẻ chia khó khăn với người khác. Tranh của Nam đã được nhiều nhà sưu tập, trong đó có nhà sưu tập người Mỹ chọn mua. Nguồn kinh phí có được từ bán tranh được Nam trích một phần để tham gia các hoạt động thiện nguyện. Cậu đã đóng góp vào các quỹ hỗ trợ học sinh nghèo vùng cao, ủng hộ nạn nhân khắc phục hậu quả của bão lũ. Đặc biệt, cậu còn tham gia các buổi hướng dẫn vẽ tranh cho các bạn nhỏ có cùng hoàn cảnh. Hải Nam vừa cùng em gái mua 600 cuốn báo Hoa Trạng Nguyên để tặng cho các thư viện của các trường tiểu học trên địa bàn xã Sơn Đồng, Hoài Đức, Dương Hòa, An Khánh và gửi tặng các bạn nhỏ vùng cao qua Chương trình “Thư viện chắp cánh ước mơ” của Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng.
Xem tranh của Nam, đặc biệt là triển lãm “Rực rỡ miền di sản”, càng cảm nhận một điều, đó là tình yêu di sản của một người trẻ và ý thức trách nhiệm được giữ gìn, lan tỏa tình yêu đó đối với công chúng trong nước và quốc tế. Những tác phẩm của cậu không chỉ là một phần của nghệ thuật mà còn là lời tri ân và nhắc nhở về những giá trị truyền thống mà chúng ta cần gìn giữ và phát huy.
Trong ngôi nhà ngập tràn sắc màu tại xã Sơn Đồng, Hải Nam đang tiếp tục viết thêm những câu chuyện về di sản Thủ đô, tạo cho di sản một sức sống mới để lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy phát triển và hội nhập thế giới.
Phú An