Sáng mùng 3 Tết, khi không khí Tết Nguyên đán lan tỏa khắp các làng quê, người dân làng Bá Dương Nội (xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng – nay là xã Ô Diên) tưng bừng tổ chức Hội rước bánh dầy. Đây được xem là một trong những lễ hội diễn ra sớm nhất ở khu vực Đồng bằng sông Hồng, mang đậm dấu ấn văn hóa truyền thống của cư dân nông nghiệp lúa nước.
Lễ hội đã được duy trì hàng trăm năm nay nhằm tưởng nhớ vị Thái phó Thiếu khanh thời nhà Lê (thế kỷ XV) – người có công giúp dân khai hoang, mở đất, lập làng. Không chỉ là dịp tri ân tiền nhân, lễ hội còn thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và tinh thần cố kết cộng đồng bền chặt của người dân địa phương.
Dù chính hội diễn ra vào mùng 3 Tết, nhưng từ ngày 25 tháng Chạp, công tác chuẩn bị đã được khởi động bằng nghi lễ rước bát nhang từ chùa Già Lê về nhà Canh Điền – nơi diễn ra các nghi thức tế lễ và làm bánh. Đúng giờ Ngọ hôm đó, các bô lão cùng trai tráng trong làng thực hiện nghi lễ rước nước. Đoàn thuyền rồng ra giữa dòng sông Hồng lấy nước, đổ đầy ba chóe lớn rồi rước về nhà Canh Điền để phục vụ tế lễ và chế biến bánh. Theo quan niệm dân gian, nước giữa dòng sông Hồng tinh khiết sẽ góp phần làm nên những chiếc bánh dầy thơm ngon, tròn vị.
Từ mùng 1 Tết, nhà Canh Điền đã rộn ràng người ra vào, mỗi người một việc. Gạo nếp cái hoa vàng được ngâm từ tối mùng Một để sáng sớm mùng 2 đồ xôi. Những chàng trai khỏe mạnh, gia đình nền nếp, trong năm không vướng điều kiêng kỵ sẽ thay nhau giã bánh. Trong tiết trời xuân se lạnh, tiếng chày giã bánh vang lên rộn rã từ tinh mơ. Khi xôi đã nhuyễn mịn, các cụ cao niên trực tiếp nặn từng chiếc bánh tròn đầy, gửi gắm vào đó sự trang trọng và lòng thành kính.
Sáng mùng 3 Tết, sau lễ dâng hương tưởng niệm vị Thái phó tại nhà Canh Điền, đoàn rước bánh dầy long trọng tiến về chùa Già Lê – nơi thờ ngài. Đoàn rước gồm cờ phướn, đội kiệu thờ, kiệu bánh được sắp xếp chỉnh tề, nối dài hàng trăm mét dọc triền đê sông Hồng. Tiếng nhạc hội rộn ràng hòa cùng tiếng nói cười tạo nên không khí xuân tưng bừng, náo nhiệt. Đông đảo các tầng lớp Nhân dân trong xã, từ các cụ cao niên đến thanh niên, phụ nữ, trẻ nhỏ đều hào hứng tham gia. Sau nghi lễ, bánh dầy được rước về nhà Canh Điền để chia lộc cho dân làng, gửi gắm ước mong về một năm mới bình an, no đủ.
Một nét đặc sắc của lễ hội là tinh thần cộng đồng và sự kế thừa truyền thống văn minh lúa nước. Gạo làm bánh phải do chính người dân trong làng gieo trồng, chăm bón. Hội rước bánh dầy được năm miền trong làng – Tâm Tỉnh, Đồng Tâm, Đồng Tiến, Liên Hợp và Hồng Giang – luân phiên đăng cai tổ chức. Năm nay, lễ hội do miền Tâm Tỉnh đăng cai, được chuẩn bị chu đáo, trang trọng và hoành tráng, tiếp tục khẳng định niềm tự hào của người dân Bá Dương Nội đối với di sản văn hóa quê hương.
Trải qua bao biến đổi của thời gian, tục giã và rước bánh dầy của làng Bá Dương Nội vẫn được gìn giữ như một nét đẹp truyền thống. Lễ hội không chỉ là biểu tượng của sự phồn thịnh, ấm no mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống, đạo lý, đồng thời tăng cường tinh thần đoàn kết, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Hòa An
Ảnh: ĐPQT29x3