Sáng 29/5, tại Bảo tàng Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao đã tổ chức chương trình gặp mặt các bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn thành phố và giới thiệu khung Lễ hội Thiết kế sáng tạo năm 2026.
Sự kiện không chỉ là dịp để các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực bảo tàng giao lưu, kết nối mà còn mở ra những định hướng mới trong việc phát huy giá trị di sản gắn với phát triển công nghiệp văn hóa và xây dựng hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô.
Tham dự chương trình có đại diện Cục Di sản Văn hóa, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam, các cơ quan quản lý văn hóa, chuyên gia, nhà nghiên cứu, các nhà sưu tập tư nhân, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực du lịch – giáo dục – truyền thông cùng đông đảo đại diện các bảo tàng ngoài công lập trên địa bàn Hà Nội.
Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 09-NQ/TU của Thành ủy, đồng thời triển khai các định hướng xây dựng Thành phố sáng tạo trong mạng lưới UNESCO, vai trò của hệ thống bảo tàng ngoài công lập ngày càng được nhìn nhận rõ nét. Không chỉ lưu giữ nhiều bộ sưu tập quý giá, các bảo tàng còn từng bước trở thành những không gian trải nghiệm văn hóa, giáo dục di sản và kết nối cộng đồng.
Phát biểu tại chương trình, bà Bùi Thị Hương Thủy – Phó Trưởng phòng Di sản văn hóa (Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội) khẳng định, bên cạnh hệ thống thiết chế văn hóa công lập, các bảo tàng ngoài công lập đã có nhiều đóng góp tích cực trong công tác sưu tầm, lưu giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc. Nhiều bảo tàng được hình thành từ tâm huyết của các cá nhân, nhà sưu tập, doanh nghiệp và cộng đồng, qua đó góp phần bổ sung nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn di sản và phát triển du lịch văn hóa của Thủ đô.
Tuy nhiên, theo bà Bùi Thị Hương Thủy, hoạt động của các bảo tàng ngoài công lập hiện vẫn đối mặt với không ít khó khăn như hạn chế về cơ sở vật chất, nguồn lực vận hành, chuyên môn nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ số hay công tác truyền thông. Sự liên kết giữa các đơn vị còn chưa đồng đều, trong khi nhu cầu đổi mới trải nghiệm cho công chúng ngày càng lớn. Chính vì vậy, chương trình gặp mặt lần này được kỳ vọng trở thành diễn đàn mở để các đơn vị chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp và tăng cường hợp tác trong giai đoạn mới.
Chia sẻ tại chương trình, bà Dương Thị Hằng – đại diện Trung tâm Tinh hoa Làng nghề Việt cho biết, ngay từ những ngày đầu hình thành, đơn vị đã không ngừng mở rộng cả về không gian và trải nghiệm dành cho công chúng. Trung tâm chủ động kết nối cộng đồng thông qua các hoạt động sáng tạo như tour tham quan, nghệ thuật tương tác, trải nghiệm thủ công…, qua đó đưa tinh hoa gốm Bát Tràng đến gần hơn với du khách trong và ngoài nước.
Theo bà Dương Thị Hằng, mục tiêu không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn nghề truyền thống mà còn hướng tới xây dựng cầu nối giữa nghệ nhân và cộng đồng, giữa truyền thống và đổi mới sáng tạo. “Chúng tôi tin rằng một bảo tàng không thể tồn tại nếu tách rời cộng đồng. Mỗi hoạt động trải nghiệm hay triển lãm đều hướng tới những giá trị bền vững, vừa tôn vinh quá khứ, vừa tạo cảm hứng cho hiện tại và tương lai”, bà Dương Thị Hằng chia sẻ.
Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Thiết – Giám đốc Điều hành Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu – cho biết, Bảo tàng Nghệ thuật Kính màu được khánh thành vào tháng 3/2025, là bảo tàng đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam chuyên sâu về thủy tinh và kính màu, đồng thời cũng là một trong số ít bảo tàng chuyên biệt dạng này trên thế giới. Bảo tàng đặt tại xã Suối Hai, TP Hà Nội, được xây dựng trên nền tảng bộ sưu tập gần 2.000 hiện vật đến từ gần 50 quốc gia do ông Nguyễn Xuân Thắng – Chủ tịch Liên hiệp các Hội UNESCO Việt Nam – sưu tầm trong gần 40 năm.
Từ thực tiễn hoạt động, ông Nguyễn Xuân Thiết kiến nghị cơ quan quản lý cần tăng cường hỗ trợ các bảo tàng ngoài công lập trong việc tiếp cận các mô hình quản lý hiện đại, đặc biệt là ứng dụng công nghệ số thông qua các khóa tập huấn, giao lưu và trao đổi kinh nghiệm chuyên môn. Đồng thời, ông cũng đề xuất cần có thêm các chính sách khuyến khích, tạo điều kiện để các nhà sưu tầm Việt Nam mở rộng giao lưu quốc tế, qua đó góp phần làm phong phú hệ thống bảo tàng Việt Nam và thúc đẩy sáng tạo trong lĩnh vực bảo tồn di sản.
Phát biểu tại chương trình, ông Nguyễn Tiến Đà – Giám đốc Bảo tàng Hà Nội – đã giới thiệu tổng quan về chức năng, nhiệm vụ, không gian hoạt động cũng như tiềm năng phát triển của Bảo tàng Hà Nội trong thời gian tới. Theo ông, việc tăng cường kết nối giữa các bảo tàng sẽ góp phần khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên di sản thông qua hệ thống bảo tàng trên địa bàn, trong đó có 23 bảo tàng ngoài công lập.
Đáng chú ý, chương trình cũng chứng kiến lễ ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm tăng cường kết nối tour, tuyến du lịch giữa các bảo tàng và doanh nghiệp lữ hành. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm đưa các không gian bảo tàng trở thành điểm đến hấp dẫn hơn trong hành trình khám phá văn hóa Hà Nội.
Trong khuôn khổ sự kiện, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cũng giới thiệu khung Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội năm 2026. Theo đại diện Sở, sau 4 năm tổ chức, lễ hội đã có bước phát triển mạnh mẽ, từ một sự kiện văn hóa đơn lẻ trở thành hệ sinh thái sáng tạo đô thị có sức lan tỏa rộng rãi. Từ không gian khởi đầu tại 22 Hàng Buồm, lễ hội từng bước mở rộng quy mô, kết nối các lĩnh vực nghệ thuật, thiết kế, di sản và công nghệ, qua đó hình thành những hoạt động sáng tạo liên ngành gắn với đời sống đô thị.
Đại diện Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội cho biết, việc xây dựng hệ sinh thái sáng tạo là mong muốn của cơ quan quản lý nhằm thúc đẩy kinh tế sáng tạo, phát huy sức mạnh mềm văn hóa và tạo động lực phát triển bền vững cho Thủ đô. Trong định hướng đó, các bảo tàng ngoài công lập được kỳ vọng sẽ trở thành những điểm kết nối quan trọng của mạng lưới sáng tạo, nơi di sản không chỉ được bảo tồn mà còn được kể lại bằng những phương thức mới, hấp dẫn và gần gũi hơn với công chúng.
Thông qua chương trình, Ban Tổ chức kỳ vọng sẽ hình thành mạng lưới liên kết hiệu quả giữa cơ quan quản lý, các bảo tàng, chuyên gia và doanh nghiệp, từ đó mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, nâng cao hiệu quả quảng bá di sản trong thời đại số. Đồng thời, đây cũng là hoạt động góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng trong quá trình hội nhập và phát triển.
Thúy Nga