Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố Hà Nội về công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích; sáng 07/4, đoàn công tác của Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội do đồng chí Giám đốc Sở làm trưởng đoàn đã tiến hành khảo sát thực địa di chỉ khảo cổ Vườn Chuối tại thôn Lai Xá, xã Hoài Đức. Tham gia đoàn còn có đại diện sở, ngành, đơn vị liên quan và các phòng chuyên môn trực thuộc Sở.
Khu di chỉ khảo cổ Vườn Chuối (thôn Lai Xá), xã Hoài Đức được xác định là một “làng cổ” có niên đại khoảng 4.000 năm, với diện tích phân bố khoảng 1,2 ha. Đây là một trong những di chỉ tiêu biểu, phản ánh rõ nét quá trình phát triển liên tục của các tầng văn hóa tiền-sơ sử ở khu vực đồng bằng Bắc Bộ, từ văn hóa Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn. Các kết quả nghiên cứu cho thấy cư dân Vườn Chuối là những cộng đồng người Việt cổ sớm sinh sống tại vùng châu thổ sông Hồng, góp phần đặt nền móng cho tiến trình hình thành và phát triển của dân tộc.
Di chỉ được phát hiện từ năm 1969 và đã trải qua 11 đợt khai quật khảo cổ học quy mô lớn, với hàng nghìn hiện vật được phát hiện như công cụ lao động bằng đá, đồ gốm, dấu tích công xưởng chế tác, khu cư trú và hệ thống mộ táng. Những tư liệu này có giá trị đặc biệt quan trọng trong nghiên cứu lịch sử, văn hóa khu vực. Tháng 6/2025, di chỉ khảo cổ Vườn Chuối đã được xếp hạng di tích cấp Thành phố; đồng thời được định hướng xây dựng trở thành “Công viên di sản khảo cổ Vườn Chuối” theo hướng bảo tồn gắn với phát huy giá trị một cách bền vững.
Tại buổi khảo sát, đoàn công tác đã trực tiếp kiểm tra hiện trạng khu di chỉ Vườn chuối và trao đổi với địa phương về phương án khoanh vùng bảo vệ, tu bổ, tôn tạo di tích. Đồng thời, định hướng xây dựng khu bảo tồn tại chỗ gắn với không gian trưng bày hiện vật, khu tưởng niệm mang yếu tố tâm linh phù hợp và nghiên cứu thành lập Ban quản lý di tích nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý.
Phát biểu tại buổi làm việc, đồng chí Phạm Tuấn Long -Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội nhấn mạnh: Di chỉ khảo cổ Vườn Chuối là di sản có giá trị đặc biệt quan trọng, cần được bảo tồn một cách bài bản, khoa học và lâu dài. Đồng chí đề nghị các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với địa phương trong việc xác định rõ ranh giới khoanh vùng bảo vệ; đồng thời xây dựng phương án bảo tồn gắn với phát huy giá trị di tích theo hướng trở thành không gian văn hóa – di sản tiêu biểu của Thủ đô. Trong quá trình triển khai, cần chú trọng kết hợp giữa bảo tồn và khai thác hợp lý, phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục truyền thống và phát triển công nghiệp văn hóa.
Thay mặt địa phương, đồng chí Nguyễn Thanh Bình – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã khẳng định, xã sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn trong công tác quản lý, bảo vệ di tích; xây dựng định hướng phát huy giá trị di sản Vườn Chuối gắn với phát triển du lịch văn hóa, giáo dục trải nghiệm, trưng bày khảo cổ tại chỗ và tổ chức các hoạt động văn hóa, lễ hội; hướng tới hình thành một không gian sáng tạo văn hóa đặc sắc trong tương lai gần.
Chu Hồng