Ngày 21/4, Đoàn khảo sát của Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội do đồng chí Lê Thị Cẩm Tú – Trưởng phòng Quản lý Văn hóa làm Trưởng đoàn đã có buổi làm việc tại phường Phúc Lợi và xã Phú Xuyên nhằm đánh giá thực trạng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Hoạt động khảo sát hướng tới mục tiêu thống nhất mô hình tổ chức, nâng cao hiệu quả hoạt động và từng bước hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá các thiết chế văn hóa trên địa bàn thành phố.
Duy trì phong trào trong điều kiện còn nhiều khó khăn
Tại phường Phúc Lợi, hệ thống thiết chế văn hóa gồm 1 Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao và 34/44 nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng. Dù còn nhiều hạn chế về điều kiện, các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao vẫn được duy trì khá đều đặn. 100% nhà văn hóa tổ dân phố có câu lạc bộ văn nghệ và thể thao, trong đó nổi bật là các môn bóng chuyền, cầu lông, dưỡng sinh, dân vũ. Một số loại hình văn hóa truyền thống như hát Chèo, hát múa Ải Lao được duy trì tập luyện, biểu diễn tại cơ sở, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa địa phương.
Bên cạnh đó, các hoạt động sinh hoạt cộng đồng như hội họp chi bộ, tuyên truyền chuyên đề, tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân, sinh hoạt hè cho thiếu nhi… được tổ chức thường xuyên. Một số nhà văn hóa đã bước đầu triển khai mô hình “nhà văn hóa chuyển đổi số”, xây dựng góc truyền thông số, từng bước đáp ứng yêu cầu mới.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch UBND phường Phúc Lợi Bùi Anh Tuấn, khó khăn lớn nhất là cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu đồng bộ. Trung tâm Văn hóa – Thể thao chưa được đầu tư trang thiết bị, nhiều hạng mục hư hỏng, không đáp ứng yêu cầu hoạt động. Các nhà văn hóa tổ dân phố chủ yếu phục vụ hội họp, trang thiết bị đơn giản, hệ thống âm thanh hỏng hóc, thiếu không gian luyện tập. Đặc biệt, tại các khu chung cư, nhà sinh hoạt cộng đồng thuộc sở hữu tư nhân nên việc đầu tư, tổ chức hoạt động còn nhiều vướng mắc. Đội ngũ cán bộ quản lý chủ yếu kiêm nhiệm, tuổi cao, hạn chế về chuyên môn; kinh phí hoạt động thiếu ổn định, phụ thuộc nhiều vào nguồn xã hội hóa, ảnh hưởng đến chất lượng và quy mô tổ chức các hoạt động.
Tại xã Phú Xuyên, hệ thống thiết chế văn hóa – thể thao có quy mô rộng với Trung tâm Dịch vụ tổng hợp gồm nhà thi đấu đa năng, nhà điều hành, sân vận động, bể bơi… và 41/46 nhà văn hóa thôn. Các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao phát triển khá sôi nổi, thu hút khoảng 30–40% người dân tham gia thường xuyên. Nhiều hoạt động nổi bật được duy trì như tổ chức các giải bóng đá, bóng chuyền, cầu lông, các cuộc giao lưu văn nghệ quần chúng, hội thi tại các thôn; các câu lạc bộ dân vũ, dưỡng sinh, aerobic hoạt động thường xuyên. Một số địa phương duy trì tốt các câu lạc bộ bóng đá thanh thiếu niên, bóng đá lão tướng, bóng chuyền hơi, cờ tướng… tạo không khí sinh hoạt cộng đồng sôi nổi. Đặc biệt, các loại hình văn hóa phi vật thể như ca trù, múa bài bông, múa lân sư rồng tiếp tục được bảo tồn và phát huy.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên Nguyễn Thị Bích Phượng, thuận lợi của xã là được sự quan tâm chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền trong việc phát triển đời sống văn hoá cơ sở. Hệ thống thiết chế văn hóa từng bước được đầu tư, nâng cấp. Nhân dân tích cực tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao. Tuy nhiên, nhiều công trình nhà văn hóa, hệ thống truyền thanh đã xuống cấp; trang thiết bị thiếu và không đồng bộ; một số thôn vẫn phải sử dụng công trình tạm.
Ngoài ra, các ý kiến từ cơ sở cũng cho thấy nhiều khó khăn như kinh phí hạn chế, chế độ cho người quản lý nhà văn hóa còn thấp hoặc chưa có; thiếu trang thiết bị âm thanh, dụng cụ luyện tập; không gian sinh hoạt còn chật hẹp. Hoạt động thư viện, tủ sách cộng đồng chưa được quan tâm đúng mức, văn hóa đọc chưa phát triển.
Hoàn thiện cơ chế, đầu tư đồng bộ để nâng cao hiệu quả hoạt động
Từ thực tế khảo sát, có thể thấy khó khăn chung của các địa phương là cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu trang thiết bị đồng bộ; kinh phí duy trì hoạt động còn hạn chế; đội ngũ cán bộ văn hóa cơ sở mỏng, chủ yếu kiêm nhiệm. Nội dung hoạt động tuy đa dạng nhưng chưa có nhiều đổi mới và chưa thu hút mạnh các nhóm đối tượng trẻ.
Các địa phương đề xuất Thành phố cần sớm ban hành cơ chế, chính sách cụ thể để hỗ trợ phát triển các hoạt động tại thiết chế văn hóa cơ sở; tăng cường đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp nhà văn hóa, trung tâm văn hóa – thể thao; trang bị đồng bộ hệ thống âm thanh, thiết bị luyện tập và ứng dụng công nghệ số. Đồng thời, cần tổ chức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ cơ sở; có chế độ, chính sách phù hợp cho lực lượng trực tiếp quản lý, vận hành nhà văn hóa. Việc xây dựng mô hình nhà văn hóa theo hướng đa chức năng – kết hợp hội họp, sinh hoạt văn hóa, thể thao, thư viện và không gian số – được xác định là hướng đi phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Phát biểu kết luận, đồng chí Lê Thị Cẩm Tú – Trưởng đoàn khảo sát ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của phường Phúc Lợi và xã Phú Xuyên trong việc duy trì phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao tại cơ sở, đặc biệt là tinh thần chủ động, sáng tạo và sự tham gia tích cực của Nhân dân. Đoàn khảo sát ghi nhận đầy đủ các ý kiến, kiến nghị của địa phương về cơ sở vật chất, cơ chế chính sách và nguồn lực.
Đồng chí nhấn mạnh, các thiết chế văn hóa cần tiếp tục được phát huy vai trò là không gian sinh hoạt cộng đồng, nơi người dân trực tiếp tham gia, sáng tạo và thụ hưởng các giá trị văn hóa. Trong thời gian tới, các địa phương cần đẩy mạnh xã hội hóa, lựa chọn và xây dựng các mô hình hoạt động hiệu quả làm điểm để nhân rộng; đồng thời chủ động đổi mới nội dung, hình thức tổ chức nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về đời sống văn hóa, tinh thần của Nhân dân.
Tô Nga