Tọa đàm là một trong những nội dung nhằm triển khai thực hiện nhiệm vụ trong Chương trình hành động số 08-Ctr/TU ngày 17/3/2026 của Thành ủy Hà Nội triển khai thực hiện Nghị quyết số 80 -NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.
Chiều 26/3/2026, tại trụ sở 47 Hàng Dầu (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức Tọa đàm Xác định loại hình di sản và lập kế hoạch xây dựng hồ sơ “Thực hành tốt về áo dài Hà Nội”. Đồng chí Lê Thị Ánh Mai, Phó Giám đốc Sở chủ trì Tọa đàm.Tham dự Tọa đàm có các đại biểu là các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực văn hóa; đại diện Hiệp hội Văn hóa Áo dài Việt Nam; đại diện một số nhà thiết kế, nghệ nhân trong thực hành may Áo dài; đại diện Cục Di sản văn hóa; Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, đại diện Sở Du lịch Hà Nội, Hội Liên hiệp phụ nữ Hà Nội…
Phát biểu khai mạc Tọa đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Lê Thị Ánh Mai cho biết: Tọa đàm Xác định loại hình di sản và lập kế hoạch xây dựng hồ sơ “Thực hành tốt về áo dài Hà Nội” là một trong những nội dung triển khai thực hiện nhiệm vụ trong Chương trình hành động số 08-Ctr/TU ngày 17/3/2026 của Thành ủy Hà Nội nhằm triển khai thực hiện Nghị quyết số 80 -NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Áo dài là biểu tượng, niềm tự hào và di sản văn hóa dân tộc của Việt Nam. Bên cạnh những nét đẹp đậm bản sắc truyền thống, áo dài còn chứa đựng những ý nghĩa nhân sinh quan và tinh thần dân tộc người Việt, là biểu tượng thời trang trường tồn theo thời gian, và đặc biệt đại diện cho phái đẹp Việt Nam. Sở Văn hóa và Thể thao là cơ quan được Thành phố giao chủ trì xây dựng lập hồ sơ khoa học di sản văn hóa phi vật thể “Áo dài Việt Nam” để đề nghị UNESCO ghi danh vào các danh sách di sản của UNESCO giai đoạn 2027-2030. Tọa đàm là dịp để các chuyên gia, nhà khoa học hiến kế giúp Sở tổng hợp, nghiên cứu, xây dựng hồ sơ báo cáo cấp có thẩm quyền trình lên UNESCO ghi danh là di sản thế giới.
Tọa đàm đã được nghe 11 tham luận, ý kiến thể hiện sự tâm huyết, tình yêu sâu đậm với áo dài. Các ý kiến đều bày tỏ sự thống nhất Áo dài cần được tôn vinh; giải thích, cung cấp thêm những luận cứ khoa học, những tư liệu, số liệu để đưa vào hồ sơ; góp ý về tên của hồ sơ; thông tin về những kết quả đạt được trong thực hành áo dài tại Câu lạc bộ Đình làng Việt, cán bộ, hội viên phụ nữ Thủ đô; vai trò của giới trẻ trong giữ gìn, phát huy Áo dài; vai trò của cộng đồng trong thực hành Áo dài…
Theo GS.TS Từ Thị Loan, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam, Áo dài từ lâu đã vượt ra khỏi chức năng trang phục, trở thành một mã nhận diện văn hoá, một phương tiện biểu đạt bản sắc và thẩm mỹ của người Việt. Tại Hà Nội, trung tâm văn hóa lớn của cả nước, Áo dài hội tụ đầy đủ những chiều cạnh của một di sản sống động, bao gồm: Tri thức và kỹ nghệ thủ công truyền thống (đo – cắt – ráp – dựng form – thêu- nhuộm – lựa vải); Không gian xã hội – nghi lễ – lễ hội nơi Áo dài hiện diện; Thực hành cộng đồng, đặc biệt là phụ nữ, nghệ nhân, làng nghề và các nhóm sử dụng thường xuyên; Sự sáng tạo và thích ứng đương đại. Những yếu tố này cho phép Áo dài đáp ứng nhiều nội dung của Điều 2.2 Công ước 2003: Nghề thủ công truyền thống; Tập quán xã hội, nghi lễ và lễ hội; Biểu đạt thẩm mỹ trong các trình diễn cộng đồng. Để đảm bảo hồ sơ đáp ứng yêu cầu của UNESCO, đề nghị Thành phố và Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội quan tâm tới một số định hướng: (1)Tăng cường vai trò của cộng đồng vì Nghệ nhân, thợ may, làng nghề, phụ nữ – lực lượng giữ di sản. (2). Xây dựng chương trình thực hành tốt mang tính mô hình, bao gồm: truyền dạy nghề, bảo tồn kỹ nghệ, phát huy văn hóa Áo dài trong đời sống, kết nối giáo dục – du lịch – sáng tạo.(3) Tư liệu hóa chuẩn UNESCO như là Phỏng vấn sâu; Ghi hình quá trình thực hành; Thu thập ảnh minh chứng; Lưu trữ tri thức và dựng phim 10 phút…
PGS.TS Phạm Lan Oanh, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam(VICAST) với tư cách là người nghiên cứu về di sản văn hoá, về thực hành nghề truyền thống và cộng đồng, đã chia sẻ các định hướng chiến lược và học thuật cho tiến trình này. Từ phân tích học thuật và phản ánh đúng thực tiễn, bà đề xuất loại hình (domain) cho hồ sơ là lựa chọn đa loại hình, bao gồm: Nghề thủ công truyền thống (kỹ nghệ dệt – nhuộm – thêu – may đo – dựng form); Tập quán xã hội, nghi lễ và lễ hội (Áo dài cổ điển và Áo dài hiện đại trong nghi lễ, văn hóa phố, lễ hội, sinh hoạt gia đình); Biểu đạt thẩm mỹ và trình diễn cộng đồng (Trình diễn Áo dài – catwalk cộng đồng – thực hành mặc Áo dài ngũ thân trong nghi lễ truyền thống)…
Nghệ nhân Nguyễn Thị Thủy, làng nghề lụa Vạn Phúc đề xuất Thành phố cân nhắc đưa vào hồ sơ UNESCO một số nội dung:(1) Ghi nhận chất liệu truyền thống- liên vùng. Ngoài lụa, cần ghi rõ vai trò của: lanh, đũi, sợi bông, thổ cẩm, chất liệu nhuộm tự nhiên từ đồng bào dân tộc. (2) Xây dựng chuỗi cung ứng Áo dài theo tinh thần đa cộng đồng. Hà Nội là trung tâm may đo – thiết kế, nhưng chất liệu lại đến từ nhiều nơi: Hà Đông, Hưng Yên, Hòa Bình, Lào Cai, Sơn La… Hồ sơ cần phản ánh sự cộng hưởng này, đúng tinh thần UNESCO: di sản do nhiều cộng đồng cùng bảo tồn. (3). Hỗ trợ phát triển thương hiệu “Chất liệu Việt cho Áo dài Việt”. Phù hợp với xu hướng thời trang bền vững và kinh tế văn hóa..
Thông qua tọa đàm, những ý kiến quý báu trên sẽ được Sở tiếp thu để báo cáo cấp có thẩm quyền. Chặng đường phía trước còn rất dài, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội mong tiếp tục nhận được sự ủng hộ, đóng góp thiết thực của các chuyên gia, nhà khoa học, đặc biệt là sự ủng hộ của cộng đồng thực hành Áo dài để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Minh Đức