Tối 18/9, tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức ra mắt phim 3D Mapping “Vun đắp hiền tài” trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám (1076–2026). Bộ phim tiếp nối “Tinh hoa đạo học” và “Sử đá lưu danh”, góp phần làm phong phú thêm các sản phẩm trải nghiệm văn hóa tại di tích.
“Vun đắp hiền tài” kể câu chuyện về quá trình hình thành và phát triển của Quốc Tử Giám – trường quốc học đầu tiên của Nhà nước Đại Việt, qua đó khắc họa tư tưởng của các bậc quân vương trong xây dựng nền giáo dục quốc gia, đào tạo và tuyển chọn người tài phụng sự đất nước.
Bộ phim mở đầu từ Thăng Long năm 1010 với hình tượng rồng thời Lý, dẫn dắt người xem đến sự ra đời của Quốc Tử Giám dưới thời vua Lý Nhân Tông. Năm 1070, vua Lý Thánh Tông cho dựng Văn Miếu và cho Thái tử Lý Càn Đức đến học tập tại đây. Sáu năm sau, người học trò đặc biệt này, sau khi trở thành vua Lý Nhân Tông, đã xuống chiếu lập Quốc Tử Giám – ngôi trường quốc học đầu tiên của quốc gia Đại Việt.
Ban đầu, Quốc Tử Giám chỉ dành cho con em hoàng tộc và các bậc trọng thần. Theo thời gian, diện tuyển sinh ngày càng được mở rộng; từ giữa thế kỷ XIII, ngôi trường đón nhận cả con em các gia đình thường dân có học lực xuất sắc. Từ một ngôi trường dành cho một bộ phận nhất định, Quốc Tử Giám từng bước trở thành nơi đào tạo, vun đắp và tuyển chọn hiền tài, gắn với hành trình học tập, rèn luyện và phụng sự đất nước của nhiều thế hệ trí thức.
Câu chuyện ấy được thể hiện bằng ngôn ngữ của nghệ thuật trình chiếu, xuyên suốt với ba hình tượng: tiếng trống trường, những tấm mộc bản và đàn chim bay về phía Mặt trời. Tiếng trống là nhịp dẫn của câu chuyện, gợi âm vang của một ngôi trường đã tồn tại gần một nghìn năm. Mộc bản mở ra thế giới sách vở, học tập và truyền bá tri thức, đồng thời gợi nhắc vai trò của Quốc Tử Giám trong việc in và cấp phát sách học cho các địa phương. Những đàn chim bay lên từ mái trường tượng trưng cho các thế hệ học trò sau khi trưởng thành, mang theo tri thức và sứ mệnh phụng sự đất nước.
Đáng chú ý, hình ảnh đàn chim di trú bay theo đội hình chữ V thể hiện quá trình mở rộng cơ hội học tập đến các tầng lớp trong xã hội. Cánh chim đầu đàn tượng trưng cho Thái tử Lý Càn Đức – người học trò đầu tiên đến học tại Văn Miếu, sau này trở thành vua Lý Nhân Tông và ban chiếu thành lập Quốc Tử Giám. Đàn chim ban đầu có số lượng khiêm tốn, tương ứng với những đối tượng được phép theo học tại trường Giám; theo thời gian, đàn chim ngày càng mở rộng, tượng trưng cho cánh cửa giáo dục từng bước rộng mở đối với những nho sinh xuất thân từ tầng lớp bình dân nhưng có học lực xuất sắc.
Theo tác giả Trương Quốc Toàn, ý tưởng của bộ phim được xây dựng từ chính hành trình của một ngôi trường: “được hình thành, phát triển, đào tạo con người và đưa những thế hệ học trò trưởng thành đi phụng sự đất nước”. Ba hình tượng tiếng trống trường, mộc bản và đàn chim bay về phía Mặt trời được lựa chọn để kể câu chuyện ấy bằng ngôn ngữ của nghệ thuật trình chiếu.
Với thời lượng khoảng 12 phút, “Vun đắp hiền tài” sử dụng công nghệ 3D Mapping kết hợp hình ảnh, ánh sáng và âm nhạc, biến không gian di sản thành một sân khấu kể chuyện lịch sử. Hình ảnh và âm thanh được kết hợp để đưa công chúng đến gần hơn với ký ức về Quốc Tử Giám và truyền thống trọng học, trọng tài của dân tộc.
Chia sẻ tại lễ ra mắt, ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, cho biết việc xây dựng các sản phẩm 3D Mapping là một trong những nỗ lực của Trung tâm trong quá trình chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ vào hoạt động của di tích.
Theo ông Lê Xuân Kiêu, thông qua những ứng dụng công nghệ, Trung tâm mong muốn kể những câu chuyện về các giá trị của Văn Miếu – Quốc Tử Giám một cách thú vị, hấp dẫn và sống động nhất đến công chúng, đặc biệt là những người trẻ.
Việc ra mắt bộ phim nằm trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội năm 2026 và hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám. Sau buổi ra mắt, Trung tâm sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ phim và đưa vào phục vụ du khách trong chương trình Trải nghiệm đêm Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong thời gian tới.
Lý giải về tên gọi “Vun đắp hiền tài”, ông Lê Xuân Kiêu cho biết đây là một trong những giá trị mà Quốc Tử Giám lưu giữ, gắn với truyền thống trọng dụng hiền tài. Tại ngôi trường này, nhiều bậc hiền tài đã trưởng thành và có những đóng góp, phụng sự cho đất nước. “Chúng tôi muốn tái hiện quá trình các bậc trí thức xưa trên hành trình trở thành những người có ích cho đất nước, trở thành những bậc rường cột của quốc gia. Đó là một hành trình đầy gian khổ, vất vả, với sự rèn luyện cả về ý chí và tri thức, để có thể trở thành những người có đức, có tài, đáp ứng được yêu cầu của đất nước.”
Phần kết của bộ phim là hình ảnh mặt trống sấm cùng những hồi trống dồn liên tiếp. Sau mỗi hồi trống, một đàn chim lại bay lên và tỏa đi nhiều hướng. Sau hồi trống cuối cùng xuất hiện dòng chữ: “QUỐC TỬ GIÁM – NƠI VUN ĐẮP HIỀN TÀI”.
Sau khi ra mắt, “Vun đắp hiền tài” sẽ tiếp tục được phục vụ trong chương trình Trải nghiệm đêm Văn Miếu, cùng với “Tinh hoa đạo học” và “Sử đá lưu danh”, góp phần tạo nên một sản phẩm trải nghiệm văn hóa đêm đặc trưng tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Từ câu chuyện của gần một nghìn năm trước, bộ phim gửi tới hôm nay thông điệp về việc vun đắp tri thức, đào tạo con người và trọng dụng hiền tài – những giá trị góp phần vun đắp tương lai của đất nước.
Tuệ Vy