Chiều 15/9/2026, Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội phối hợp với UBND xã Dân Hòa tổ chức Lễ tổng kết Dự án “Tri Lễ: Nghề thủ công và tình đoàn kết Pháp ngữ vì một tương lai bền vững” (TRILAF) và chuyển giao mô hình phát triển du lịch cộng đồng bền vững cho địa phương, mở ra chặng đường mới để người dân trực tiếp gìn giữ nghề nón truyền thống, phát huy giá trị văn hóa và từng bước phát triển du lịch cộng đồng.
Dự chương trình có bà Adjara Diouf, phụ trách Ban Du lịch bền vững, Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF); bà Nguyễn Thị Cúc Phương, đại diện OIF; bà Magali Censier, Tùy viên hợp tác Giáo dục, Đại sứ quán Pháp. Về phía xã Dân Hòa có đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Hoàng Quốc Đạt, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Đinh Hữu Bình, Phó Bí thư, Chủ tịch UBND xã; cùng đại diện Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, các chuyên gia, doanh nghiệp du lịch, nghệ nhân và người dân địa phương.
Khi nghề nón trở thành câu chuyện văn hóa
Nhìn lại hành trình triển khai TRILAF, những thước phim tại chương trình đã tái hiện quá trình khảo sát, tập huấn cộng đồng, xây dựng không gian trưng bày truyền thống đa ngôn ngữ, điểm đón khách và tổ chức các tour trải nghiệm thí điểm tại Tri Lễ. Những hoạt động này từng bước giúp các giá trị vốn quen thuộc của làng nghề được nhìn nhận dưới một góc độ mới, gắn với nhu cầu trải nghiệm và khám phá văn hóa của du khách.
Phát biểu tại chương trình, ông Lâm Quang Đông, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, nhấn mạnh dấu ấn của dự án nằm ở những sản phẩm cụ thể được hình thành trong quá trình thực hiện dự án, đồng thời ở sự thay đổi trong cách cộng đồng nhìn nhận các giá trị của chính quê hương mình.
Từ chiếc nón Tri Lễ, một sản phẩm thủ công truyền thống đang dần trở thành một câu chuyện văn hóa có thể kể với du khách. Việc gìn giữ nghề cũng được đặt trong một cách tiếp cận mới: bảo tồn những kỹ thuật truyền thống, đồng thời tìm cách để các giá trị ấy tiếp tục hiện diện trong đời sống hôm nay, có sự tham gia của thế hệ trẻ, du khách và thị trường.
Chuyển giao để cộng đồng tiếp tục hành trình
Theo đồng chí Mai Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Dân Hòa, những kết quả từ TRILAF tạo cơ sở để địa phương tiếp tục duy trì và phát huy mô hình sau khi dự án kết thúc. Điều quan trọng là quá trình này đã tạo thêm kinh nghiệm, sự tham gia và thay đổi nhận thức trong cộng đồng, từ đó hình thành nền tảng để mô hình phát triển lâu dài.
Tại chương trình, mô hình phát triển du lịch cộng đồng được chuyển giao giữa Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, xã Dân Hòa và thôn Tri Lễ. Theo đó, UBND xã Dân Hòa tiếp nhận, định hướng và phối hợp duy trì, phát triển mô hình; kết nối với các cơ quan, doanh nghiệp và đối tác. Người dân Tri Lễ giữ vai trò trực tiếp trong việc bảo tồn nghề nón, tổ chức hoạt động trải nghiệm, đón khách và phát triển các sản phẩm gắn với bản sắc địa phương.
Cách tiếp cận này đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Chính quyền tạo điều kiện, định hướng và kết nối nguồn lực; nhà trường, chuyên gia và doanh nghiệp bổ sung kiến thức, kinh nghiệm, hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm và mở rộng thị trường. Sự phối hợp giữa các bên vì thế trở thành yếu tố quan trọng để một mô hình được chuyển giao có thể tiếp tục vận hành trong thực tế.
Ông Nguyễn Minh Thắng, Giám đốc Công ty iLotus Tours, đại diện doanh nghiệp du lịch, cho rằng để du lịch cộng đồng phát triển lâu dài, Tri Lễ cần tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ, hoàn thiện sản phẩm phù hợp với nhu cầu du khách và tăng cường liên kết với các doanh nghiệp lữ hành, qua đó đưa điểm đến này vào những hành trình phù hợp.
Cũng tại chương trình, biên bản chuyển giao mô hình giữa Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội, xã Dân Hòa và thôn Tri Lễ được ký kết; đồng thời các thỏa thuận hợp tác với doanh nghiệp du lịch được triển khai, tạo thêm kết nối giữa địa phương, nhà trường và thị trường du lịch.
Làm mới nghề truyền thống bằng sức sáng tạo của cộng đồng
Một điểm nhấn khác của dự án là hoạt động tập huấn trang trí nón lá. Trên nền nghề truyền thống, người dân cùng giảng viên, sinh viên Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Pháp đã tìm thêm những cách thể hiện mới, góp phần nâng cao tính thẩm mỹ, đa dạng hóa sản phẩm và mở rộng khả năng đưa nón Tri Lễ trở thành quà tặng, sản phẩm lưu niệm dành cho du khách.
Cuộc thi Trang trí nón lá tiếp tục tạo không gian để người dân phát huy sự sáng tạo trên chính sản phẩm quen thuộc của làng nghề. Tại chương trình, Ban Tổ chức trao giấy chứng nhận cho các cá nhân đạt giải cuộc thi, đồng thời trao giấy chứng nhận cho các nghệ nhân, cá nhân, hộ gia đình tiêu biểu và hướng dẫn viên địa phương.
Sau lễ tổng kết và chuyển giao, các đại biểu đã dâng hương, tham quan Đình làng Tri Lễ, Chùa Đồng Cốc; không gian trưng bày truyền thống làng nón Tri Lễ; trải nghiệm làm nón tại khu vực đường đê; tìm hiểu lịch sử nghề nón và câu chuyện văn hóa dòng họ Vũ Bá tại Nhà thờ dòng họ Vũ Bá; đồng thời tham quan, trải nghiệm tại các hộ gia đình làm du lịch cộng đồng tiêu biểu.
Những địa điểm ấy cho thấy nguồn tài nguyên du lịch của Tri Lễ không nằm ở những gì xa xôi, mà hiện diện ngay trong đời sống cộng đồng: từ đình làng, nghề nón, những câu chuyện dòng họ đến không gian sinh hoạt và bàn tay người dân.
Lễ tổng kết Dự án TRILAF vì thế cũng là điểm khởi đầu cho một chặng đường mới. Khi mô hình đã được chuyển giao, người dân Tri Lễ có thêm cơ hội chủ động gìn giữ nghề, làm mới sản phẩm và kể câu chuyện văn hóa của quê hương theo cách của chính mình. Từ những chiếc nón được làm nên bởi bàn tay người thợ, một câu chuyện văn hóa đang được mở rộng thành nguồn lực cho phát triển du lịch cộng đồng bền vững.
TTDVTH