Tối 19/9, tại Bảo tàng Hà Nội, những thanh âm Ca trù, Hát Xẩm từ ký ức Thăng Long cùng nhạc trẻ, Rock Việt và các dòng nhạc đương đại đã gặp nhau trong chương trình “Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai”. Một hành trình âm nhạc kéo dài hơn một thế kỷ được kể lại bằng sân khấu, âm thanh, hình ảnh và công nghệ trình diễn, nối ký ức của Hà Nội với những tìm kiếm sáng tạo của thế hệ hôm nay.
Chương trình là một trong những hoạt động của Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, chủ đề “Hà Nội – Dòng chảy di sản”, do Bảo tàng Hà Nội tổ chức.
Không kể lịch sử âm nhạc Thủ đô theo cách tuyến tính, chương trình dựng nên một “chuyến tàu xuyên không gian và thời gian”, đưa khán giả đi qua 9 chặng nghệ thuật. Từ những thanh âm dân gian của Thăng Long xưa, hành trình lần lượt mở ra với sự hình thành của Tân nhạc, âm nhạc thời kháng chiến, những năm tháng bao cấp, quá trình hội nhập văn hóa, sự xuất hiện của nhạc trẻ và Rock Việt, rồi đến không gian âm nhạc đa dạng của Hà Nội đương đại.
Ở chặng mở đầu “Thanh âm nguồn cội”, Ca trù, Hát Xẩm và những loại hình diễn xướng dân gian gợi lại một Hà Nội của đình làng, ca quán và chợ cổ. Những thanh âm ấy trở thành điểm tựa để câu chuyện bước sang cuối thập niên 1930, khi Tân nhạc xuất hiện và đời sống âm nhạc Hà Nội bắt đầu có những chuyển động mạnh mẽ dưới ảnh hưởng của âm nhạc phương Tây.
Từ đó, sân khấu tiếp tục chuyển qua những năm tháng chiến tranh, khát vọng hòa bình và quá trình tái thiết. Các ca khúc gắn với nhiều thế hệ người Hà Nội được đặt trong không gian trình diễn kết hợp hình ảnh tư liệu, ánh sáng và hiệu ứng thị giác, tạo nên những lát cắt vừa mang dấu ấn lịch sử, vừa giàu tính hồi ức.
Một mạch chuyện khác được mở ra khi chương trình đi vào giai đoạn cuối thế kỷ XX và đầu thế kỷ XXI. Những ký ức về băng cassette nhạc quốc tế, sự trỗi dậy của Rock Việt và sự phát triển của Pop, Indie, Jazz, Acoustic… cho thấy quá trình đời sống âm nhạc Hà Nội mở rộng và giao lưu với thế giới.
Đáng chú ý, những hiện vật gắn với lịch sử âm nhạc đương đại cũng được đưa trực tiếp lên sân khấu. Bộ trống từng được sử dụng trong tour diễn đầu tiên của Boney M tại Hà Nội, bộ ampli bass đồng hành cùng RockStorm trong nhiều năm, bộ cabinet Marshall 1960 hay cây đàn từng được sử dụng để thu âm album đầu tiên của ban nhạc Bức Tường không chỉ đóng vai trò đạo cụ. Chúng được đặt trong dòng chảy của câu chuyện, như những “nhân chứng” của một giai đoạn âm nhạc.
Cao trào của chương trình nằm ở chặng “Đi tìm căn cước”. Trong một Hà Nội giả tưởng sau biến cố, nhân vật chính bị đẩy vào trạng thái mất phương hướng giữa những lớp ký ức. Chính tiếng Hát Xẩm trở thành sợi dây nối nhân vật với quá khứ, từ đó tìm lại căn cước văn hóa của mình. Từ điểm nút này, các thanh âm truyền thống và hiện đại cùng hội tụ trong màn hòa diễn cuối chương trình.
Thông điệp về di sản vì thế không được đặt ở một lời khẳng định đơn thuần mà được chuyển tải bằng chính ngôn ngữ của sân khấu: di sản có thể trở thành chất liệu cho sáng tạo mới khi được đặt trong đời sống đương đại và được thế hệ trẻ tiếp tục diễn giải.
Chương trình quy tụ nghệ sĩ, ban nhạc và các cộng đồng sáng tạo đến từ nhiều trường học, đơn vị đào tạo, không gian nghệ thuật của Hà Nội như Câu lạc bộ Văn nghệ Trường THPT Nhân Chính, Câu lạc bộ Le Stella – Trường THCS & THPT Nguyễn Siêu, Cộng đồng The Graduation, Câu lạc bộ Guitar Trường Đại học Y Hà Nội, VP Artist, Đại học FPT, Sa Đà Audio, Nhóm Xẩm 48h, Ban nhạc Bèo, SoA Music… Sự hiện diện của những cộng đồng nghệ thuật khác nhau tạo nên một bức tranh nhiều màu sắc về đời sống sáng tạo trẻ của Thủ đô.
Với cách tiếp cận đó, sân khấu Bảo tàng Hà Nội trong đêm 19/9 không chỉ là nơi tái hiện những câu chuyện đã qua. Những hiện vật, làn điệu cổ truyền, ca khúc của nhiều thế hệ và âm thanh của đời sống âm nhạc hôm nay được đặt cạnh nhau, tạo thành một dòng chảy liên tục.
Từ nơi lưu giữ ký ức, Bảo tàng trở thành không gian để ký ức được tiếp tục cất tiếng bằng những hình thức mới. Đó cũng là cách “Kết nối di sản – Kiến tạo tương lai” đặt câu chuyện bảo tồn trong mối quan hệ với sáng tạo, giáo dục và sự tham gia của cộng đồng – một hướng tiếp cận phù hợp với quá trình phát huy giá trị di sản và phát triển công nghiệp văn hóa của Hà Nội.
Bảo Hân