Trong khuôn khổ Festival Thăng Long – Hà Nội lần thứ II năm 2026, từ ngày 12 đến ngày 19/9, tại khu vực Hậu viên, Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám tổ chức chương trình “Nét Kinh kỳ”. Từ câu chuyện 36 phố phường, phố hàng, phố nghề của Thăng Long xưa, chương trình mở ra không gian trải nghiệm nghề truyền thống, kết nối những giá trị di sản trong đời sống đương đại.
36 phố phường – ký ức về một Kinh kỳ
Trong ký ức về Thăng Long – Hà Nội, 36 phố phường từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu của hình ảnh Kinh kỳ nghìn năm văn hiến. Đằng sau mỗi tên phố không chỉ là một địa danh, mà còn là câu chuyện về nghề nghiệp, giao thương, cộng đồng và những tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Phố cổ Hà Nội cũng từ lâu trở thành nguồn cảm hứng trong hội họa, nhiếp ảnh, điêu khắc và nhiều hình thức sáng tạo nghệ thuật. Mái ngói rêu phong, những ô cửa, góc phố, biển hiệu, nhịp sống buôn bán cùng những không gian quen thuộc đã lưu lại dấu ấn trong ký ức của nhiều thế hệ người Hà Nội.
Trong không gian trưng bày “Nét Kinh kỳ”, những hình ảnh và tư liệu về 36 phố phường được giới thiệu trở lại, tạo nên một lát cắt về diện mạo Kinh kỳ xưa. Cùng với hình ảnh là thông tin về lịch sử các con phố, nguồn gốc tên phố và những nghề thủ công từng gắn với từng tuyến phố.
Qua đó, phố cổ Hà Nội được nhìn nhận không chỉ từ những dấu ấn kiến trúc, mà trong mối liên hệ với lịch sử đô thị, nghề nghiệp, hoạt động giao thương và đời sống cộng đồng. Những “phố hàng, phố nghề” vì thế không chỉ là ký ức về một Hà Nội xưa, mà còn cho thấy cách các giá trị văn hóa được hình thành, bồi đắp và lưu truyền trong đời sống đô thị.
Từ câu chuyện ấy, “Nét Kinh kỳ” không dừng ở việc tái hiện quá khứ. Chương trình đưa công chúng từ không gian của những hình ảnh, tư liệu đến cuộc gặp gỡ với những người đang trực tiếp gìn giữ các nghề truyền thống hôm nay.
Từ “phố nghề” đến những dòng chảy văn hóa tiếp nối
Một điểm nhấn của chương trình là các hoạt động trải nghiệm với sự tham gia của nghệ nhân đến từ những làng nghề truyền thống như gốm Bát Tràng, gốm Bồ Bát, thêu ren, đan cói Kim Sơn, giấy dó Phong Khê, Vietnam Silk House…
Từ một sản phẩm thủ công, câu chuyện về nghề được mở ra qua nguyên liệu, kỹ thuật và đôi bàn tay người thợ. Công chúng có thể quan sát, tìm hiểu và trực tiếp tương tác với sản phẩm, kỹ thuật nghề, qua đó cảm nhận rõ hơn giá trị của lao động thủ công và những tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Phát biểu khai mạc chương trình, ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nhấn mạnh: “Bảo tồn di sản không chỉ là giữ lại những gì thuộc về quá khứ. Điều quan trọng hơn là làm cho di sản tiếp tục hiện diện trong đời sống, được trải nghiệm, được trân trọng và có khả năng truyền cảm hứng cho sáng tạo hôm nay.”
Đây cũng là thông điệp xuyên suốt của “Nét Kinh kỳ”. Di sản được đưa ra khỏi cách tiếp cận chỉ để ngắm nhìn hay ghi nhớ, trở thành đối tượng để công chúng tìm hiểu, tương tác và trải nghiệm. Những câu chuyện về phố phường, phố nghề của Thăng Long xưa được nối với những nghề truyền thống đang tiếp tục tồn tại trong đời sống hôm nay; những giá trị của quá khứ được đặt trong mối quan hệ với văn hóa, nghệ thuật, du lịch và sáng tạo đương đại.
Trong hành trình hướng tới 950 năm thành lập Quốc Tử Giám, việc tổ chức “Nét Kinh kỳ” tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám cũng góp phần phát huy vai trò của di tích như một không gian văn hóa, sáng tạo của Thủ đô – nơi các giá trị truyền thống được giới thiệu, kết nối và tiếp nối bằng những hình thức gần gũi với công chúng hôm nay.
Từ ký ức 36 phố phường đến những bàn tay người thợ, “Nét Kinh kỳ” góp phần kể một câu chuyện về di sản không chỉ thuộc về quá khứ, mà vẫn đang hiện diện, được trao truyền và tiếp tục tạo cảm hứng trong đời sống đương đại.
Vy Vy