Cuộc thi hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ về hình thức kiến trúc mà còn trong mối quan hệ với cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng.
Sáng 18/7, tại trụ sở 47 Hàng Dầu (phường Hoàn Kiếm), đã diễn ra Lễ khởi động Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo và phát động Cuộc thi Thiết kế không gian đô thị 2026, với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị”.
Đây là sự kiện nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 nhằm kết nối các nguồn lực xã hội, tìm kiếm những ý tưởng mới và thúc đẩy quá trình hình thành hệ sinh thái không gian sáng tạo của Thủ đô.
Phát biểu tại buổi lễ, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết năm 2026 được thành phố xác định là năm trọng tâm của Đề án Thiết kế sáng tạo. Nếu như trước đây các hoạt động chủ yếu diễn ra vào những tháng cuối năm thì từ đầu năm 2026, Hà Nội đã triển khai chuỗi sự kiện kết nối nghệ nhân, nghệ sĩ, làng nghề, doanh nghiệp và cộng đồng sáng tạo nhằm lan tỏa giá trị văn hóa, di sản và phát huy vai trò của thiết kế trong phát triển đô thị. Theo ông, việc phát động Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 gắn với Chương trình Phát triển Hạ tầng Sáng tạo xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Thành phố trong quá trình cải tạo các công viên và không gian công cộng. “Hà Nội có hàng trăm không gian công cộng với những đặc điểm lịch sử, cảnh quan và quy mô khác nhau, vì vậy cần những giải pháp thiết kế phù hợp cho từng địa điểm”, ông nhấn mạnh.
Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” được kỳ vọng sẽ tìm kiếm các ý tưởng có tính ứng dụng cao, góp phần làm đẹp diện mạo đô thị và tiếp tục khẳng định vị thế của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO.
Nhân dịp này, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã trân trọng gửi lời cảm ơn sự quan tâm, hỗ trợ của các chuyên gia, nhà khoa học, các trường đại học trên địa bàn Thành phố đã luôn đồng hành với Thành phố, với Sở Văn hóa và Thể thao trong thực hiện các nhiệm vụ phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa của Thủ đô.
Phát biểu tại lễ phát động, KTS Hoàng Thúc Hào, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, việc “đánh thức” các không gian đô thị từ lâu đã là vấn đề được giới kiến trúc sư, nghệ sĩ và các cơ quan quản lý đô thị đặc biệt quan tâm. Điều quan trọng là tìm ra cách khơi dậy sức sống cho những không gian đang “ngủ quên”, để các sáng tạo không chỉ dừng lại ở những hoạt động trình diễn ngắn hạn mà trở thành một phần của hạ tầng đô thị bền vững, góp phần nuôi dưỡng và làm giàu đời sống tinh thần của thành phố.
Theo KTS Hoàng Thúc Hào, Cuộc thi Thiết kế không gian đô thị 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” không chỉ tìm kiếm những phương án thiết kế mới, mà còn mở ra một hành trình lâu dài nhằm thúc đẩy và tôn vinh các ý tưởng sáng tạo, nhân văn. Chính sự kiên trì và nỗ lực bền bỉ của các bên tham gia sẽ góp phần gieo mầm, hình thành ý thức sáng tạo bền vững trong cộng đồng.
Cuộc thi năm nay đặt ra yêu cầu về tư duy liên ngành, trong đó việc bảo tồn di sản cần được thực hiện theo hướng thích ứng, tránh tư duy “đóng băng” di sản; đồng thời lấy cộng đồng làm trung tâm của quá trình thiết kế.
Hội Kiến trúc sư Việt Nam kỳ vọng cuộc thi sẽ trở thành điểm tựa để giới chuyên môn, đặc biệt là các kiến trúc sư trẻ và sinh viên, được tiếp cận, nghiên cứu những vấn đề cấp thiết của đô thị. Những ý tưởng xuất sắc được kỳ vọng sẽ được chính quyền thành phố tiếp nhận, thí điểm và từng bước hiện thực hóa, góp phần hình thành mạng lưới hạ tầng sáng tạo bền vững cho Thủ đô trong giai đoạn 2026-2030.
Các mô hình, sáng kiến từ cuộc thi sẽ được tiếp cận trên phạm vi toàn quốc, nhất là những thành phố của Việt Nam đã tham gia Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO như Hà Nội, Hội An, Đà Lạt và Thành phố Hồ Chí Minh. Qua đó, góp phần thúc đẩy hệ sinh thái sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa và kiến tạo bản sắc riêng của mỗi đô thị trong nền kinh tế tri thức, chuyển đổi số và kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
Được tổ chức trên quy mô toàn quốc, Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo 2026 với chủ đề “Hà Nội: Đánh thức không gian đô thị” hướng tới kết nối kiến trúc sư, nhà thiết kế, nghệ sĩ, chuyên gia, nhà nghiên cứu, sinh viên và cộng đồng sáng tạo cùng đề xuất những mô hình mới cho không gian đô thị Hà Nội, không chỉ về hình thức kiến trúc mà còn trong mối quan hệ với cơ chế chính sách, phương án tài chính, mô hình quản trị và nguồn lực cộng đồng.
Mục tiêu của Cuộc thi là tạo lập và duy trì những môi trường thuận lợi cho sáng tạo trong thành phố; kết nối không gian công cộng với các giá trị văn hóa, lịch sử và đời sống thường nhật; đồng thời, tìm kiếm những cách thức chuyển đổi các công trình, địa điểm đang bỏ trống hoặc hoạt động kém hiệu quả thành nguồn lực mới cho kinh tế sáng tạo.
Cuộc thi cũng đặt trọng tâm vào việc kết nối các làng nghề và khu vực ven đô với hệ sinh thái sáng tạo của khu vực trung tâm. Người dự thi có thể đăng ký tham gia ở nhóm chuyên nghiệp hoặc bán chuyên, và chủ động đề xuất một địa điểm cụ thể để nghiên cứu theo 03 hạng mục:
(1) Hạ tầng thúc đẩy sáng tạo
Tập trung tái kích hoạt các không gian công cộng và thiết chế cộng đồng như quảng trường, vườn hoa, công viên, gầm cầu, nhà ga, tuyến phố đi bộ, nhà văn hóa, khu chung cư hoặc khu ở cũ…Giải pháp cần bảo đảm tính hòa nhập, khuyến khích cộng đồng tham gia và có khả năng vận hành bền vững.
(2) Không gian sáng tạo từ các công trình chuyển đổi chức năng
Đề xuất chuyển đổi nhà máy cũ, trụ sở dôi dư, thiết chế văn hóa hoạt động chưa hiệu quả và các công trình đô thị có tiềm năng thành không gian phục vụ công nghiệp văn hóa. Cuộc thi khuyến khích các giải pháp can thiệp tối thiểu, chi phí hợp lý, linh hoạt và phù hợp để thử nghiệm những mô hình mới.
(3) Bảo tồn và phát huy không gian kiến trúc, quy hoạch truyền thống
Hướng tới xây dựng các mô hình sáng tạo tại khu vực ven đô, làng cổ và làng nghề; kết nối di sản, tri thức thủ công và nguồn lực địa phương với thiết kế, giáo dục, du lịch, công nghệ và thị trường đương đại. Các đề xuất cần vừa bảo tồn bản sắc, vừa tạo ra giá trị kinh tế – xã hội mới cho cộng đồng.
Đức Minh