Triển lãm về Quốc Tử Giám và danh nhân Thân Nhân Trung: Lan tỏa truyền thống hiếu học, trọng hiền tài

Tham dự triển lãm có ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh; ông Vũ Mạnh Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Nếnh, Trưởng Ban quản lý Di tích đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung; bà Đường Ngọc Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám cùng đại diện lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh, UBND phường Nếnh, Ban quản lý di tích đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung, các thầy cô giáo và đông đảo học sinh Trường Tiểu học, THCS, THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Phát biểu tại lễ khai mạc, bà Đường Ngọc Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Hoạt động VHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám khẳng định, Văn Miếu – Quốc Tử Giám là một trong những di tích lịch sử, văn hóa tiêu biểu của Thủ đô Hà Nội, đồng thời là biểu tượng cho truyền thống hiếu học và tôn vinh tri thức của dân tộc Việt Nam. Gần một nghìn năm trước, Quốc Tử Giám được xây dựng như trung tâm giáo dục cao cấp nhất của quốc gia dưới thời quân chủ, với sứ mệnh đào tạo nhân tài phục vụ đất nước. Qua nhiều thế kỷ, nơi đây đã hun đúc nên nhiều bậc hiền tài, góp phần làm rạng danh non sông đất nước.

Bà Đường Ngọc Hà cũng cho biết, trong lịch sử giáo dục và khoa cử Việt Nam, danh nhân Thân Nhân Trung là nhân vật tiêu biểu gắn bó sâu sắc với Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Với cương vị Quốc Tử Giám Tế tửu dưới triều vua Lê Thánh Tông, ông trực tiếp quản lý việc đào tạo nhân tài, tham gia tổ chức các kỳ thi lớn và tuyển chọn nhiều nhân tài cho đất nước. Đặc biệt, câu nói nổi tiếng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” không chỉ là tư tưởng tiến bộ của thời đại mà còn là lời khẳng định sâu sắc về vai trò của tri thức và con người đối với vận mệnh dân tộc.

Bà nhấn mạnh, những giá trị mà Văn Miếu – Quốc Tử Giám và danh nhân Thân Nhân Trung để lại không chỉ thuộc về quá khứ mà vẫn tiếp tục lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống hôm nay, góp phần nhắc nhở mỗi người về vai trò của học tập, tri thức và trách nhiệm cống hiến đối với đất nước.

Triển lãm “Quốc Tử Giám – Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam và danh nhân Thân Nhân Trung (1419–1499)” giới thiệu khái quát về Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nhấn mạnh vai trò của Quốc Tử Giám với tư cách là trung tâm giáo dục cao cấp đầu tiên của Việt Nam thời quân chủ. Thông qua hệ thống tranh ảnh, tư liệu và hiện vật chọn lọc, triển lãm tái hiện lịch sử hình thành, phát triển của Văn Miếu – Quốc Tử Giám, nơi khởi nguồn và tôn vinh truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo của dân tộc.

Triển lãm gồm hai phần nội dung chính. Phần thứ nhất mang tên “Quốc Tử Giám – Trường quốc học đầu tiên của Việt Nam”, giới thiệu quá trình hình thành, phát triển cùng những giá trị tiêu biểu của Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Nội dung trưng bày đồng thời làm nổi bật vai trò của ba vị vua có đóng góp đặc biệt quan trọng đối với sự ra đời và phát triển của Quốc Tử Giám là Lý Thánh Tông, Lý Nhân Tông và Lê Thánh Tông.

Phần thứ hai với chủ đề “Danh nhân Thân Nhân Trung (1419–1499)” giới thiệu thân thế, sự nghiệp và những đóng góp nổi bật của vị đại thần, nhà giáo, nhà thơ tiêu biểu dưới triều Lê sơ. Đỗ Hội nguyên, Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ khoa Kỷ Sửu năm 1469, Thân Nhân Trung từng giữ chức Quốc Tử Giám Tế tửu – chức vụ cao nhất của Quốc Tử Giám, trực tiếp tham gia đào tạo nhân tài và dạy học cho các hoàng tử. Ông cũng là người được vua Lê Thánh Tông tin tưởng giao biên soạn văn bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu dưới triều Lê, mở đầu cho hệ thống 82 bia Tiến sĩ nổi tiếng còn lưu giữ đến ngày nay.

Thông qua tư tưởng nổi tiếng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”, Tiến sĩ Thân Nhân Trung đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của nhân tài đối với sự hưng thịnh của đất nước, đồng thời đặt nền tảng cho truyền thống trọng học, trọng hiền của dân tộc Việt Nam. Những giá trị đó không chỉ có ý nghĩa trong lịch sử giáo dục khoa cử thời quân chủ mà còn tiếp tục lan tỏa sâu sắc đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo nhân tài của đất nước hôm nay.

Cũng tại buổi lễ, ông Vũ Mạnh Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Nếnh, Trưởng Ban quản lý Di tích đền thờ Tiến sĩ Thân Nhân Trung cho biết, triển lãm là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm giới thiệu, tôn vinh truyền thống hiếu học, khoa bảng của dân tộc Việt Nam; đồng thời góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, văn hóa, đạo lý “tôn sư trọng đạo”, “uống nước nhớ nguồn” cho cán bộ, giáo viên, học sinh và các tầng lớp Nhân dân trên địa bàn.

Ông cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao, đội ngũ cán bộ có phẩm chất, năng lực, tư duy đổi mới và tinh thần cống hiến ngày càng trở nên cấp thiết. Vì vậy, việc tổ chức triển lãm không chỉ là hoạt động văn hóa, giáo dục truyền thống mà còn là dịp để tiếp tục khơi dậy tinh thần học tập, ý chí vươn lên và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, giáo viên, học sinh và người dân.

“Đối với phường Nếnh, việc tôn vinh danh nhân văn hóa Tiến sĩ Thân Nhân Trung có ý nghĩa sâu sắc, không chỉ là niềm tự hào của quê hương mà còn là trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân trong việc bảo tồn, gìn giữ và phát huy giá trị di sản văn hóa, lịch sử, khoa bảng của địa phương”, ông Vũ Mạnh Sơn nhấn mạnh.

Trong khuôn khổ triển lãm còn diễn ra nhiều hoạt động giáo dục, trải nghiệm di sản hấp dẫn như tìm hiểu sách học của nho sinh, đóng sách bằng giấy dó truyền thống, trải nghiệm lớp học xưa, mài mực, in chữ dành cho khách tham quan và học sinh.

Thông qua triển lãm, các tư liệu, hình ảnh và hiện vật trưng bày góp phần giúp cán bộ, giáo viên, học sinh và Nhân dân hiểu rõ hơn về truyền thống giáo dục của dân tộc, về vai trò của hiền tài đối với sự phát triển của đất nước cũng như thân thế, sự nghiệp và những đóng góp to lớn của Tiến sĩ Thân Nhân Trung đối với nền văn hiến Việt Nam. Triển lãm cũng góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của Nhân dân, nâng cao nhận thức về bảo tồn và phát huy giá trị di sản, gắn di sản văn hóa với giáo dục truyền thống, giáo dục lịch sử địa phương, phát triển du lịch văn hóa và xây dựng hình ảnh phường Nếnh văn minh, hiếu học, nghĩa tình.

Thuý Nga