Đưa sách đến tận khu dân cư, kết nối với kho học liệu số chỉ bằng một thao tác quét mã QR, mô hình “Thư viện số – Chuyến xe tri thức” do Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã An Khánh triển khai đang mở ra cách tiếp cận mới trong phát triển văn hóa đọc. Từ nguồn lực xã hội hóa, mô hình từng bước đưa tri thức đến gần người dân, góp phần xây dựng cộng đồng học tập và thúc đẩy chuyển đổi số ở cơ sở.
Từ mong muốn gieo những hạt mầm tri thức
“Mỗi cuốn sách mở ra là một chân trời mới, mỗi trang giấy là một hạt mầm thiện lương”. Xuất phát từ trăn trở làm thế nào để người dân, nhất là trẻ em có thêm cơ hội tiếp cận tri thức, đặc biệt trong dịp hè, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã An Khánh đã xây dựng kế hoạch phát triển mô hình “Thư viện số – Chuyến xe tri thức” với mục tiêu đưa sách và nguồn học liệu đến gần hơn với cộng đồng.
Khác với thư viện truyền thống vốn phụ thuộc vào một địa điểm cố định, mô hình được thiết kế theo hướng chủ động phục vụ người dân. Những cuốn sách được đưa đến tận nhà văn hóa, sân đình, điểm sinh hoạt cộng đồng, trong khi kho học liệu số có thể được truy cập mọi lúc, mọi nơi chỉ bằng một thiết bị kết nối internet. Sự kết hợp giữa không gian đọc sách trực tiếp và nền tảng số đã tạo nên một cách tiếp cận mới trong việc phát triển văn hóa đọc ở cơ sở.
Kho tri thức được hình thành từ sự chung tay của cộng đồng
Một trong những điểm nổi bật của mô hình là được xây dựng từ nguồn lực xã hội hoá. Thông qua chiến dịch “Góp một cuốn sách – Thắp sáng một tương lai”, nhiều tổ chức, doanh nghiệp, trường học, giáo viên, phụ huynh và người dân trên địa bàn đã chung tay ủng hộ sách, tài liệu và nguồn lực để xây dựng thư viện.
Từ những cuốn sách được trao tặng bằng tinh thần sẻ chia và trách nhiệm với cộng đồng, đến nay dự án đã tiếp nhận hơn 5.000 cuốn sách thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau như lịch sử, văn hóa, khoa học, kỹ năng sống, pháp luật, chuyển đổi số và sách thiếu nhi.
Không chỉ đơn thuần là những đầu sách phục vụ nhu cầu đọc, đây còn là nguồn tri thức quý giá góp phần hình thành môi trường học tập mở cho người dân địa phương.
Đằng sau mỗi cuốn sách là sự chung tay của cộng đồng trong việc chăm lo cho thế hệ trẻ, đồng thời góp phần xây dựng một xã hội học tập ngay từ cơ sở.
Thư viện số – điểm nhấn của mô hình
Nếu chuyến xe tri thức là phần dễ nhìn thấy nhất thì thư viện số lại chính là điểm khác biệt của mô hình. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập trong thời đại công nghệ số, xã An Khánh đã xây dựng Thư viện số cộng đồng với quy mô tương đối lớn. Đến nay, hệ thống đã tích hợp 74.438 tài liệu thư viện truyền thống cùng hàng chục nghìn tài nguyên số phục vụ người dân tra cứu và học tập. Riêng thư viện điện tử hiện có 8.516 đầu sách điện tử, 3.454 sách nói, 188 album ảnh, 5.179 video tư liệu, 2.866 bài giảng điện tử, 118 tài liệu kỹ năng sống cùng 15 loại báo và tạp chí điện tử.
Toàn bộ nguồn dữ liệu được số hóa và tích hợp trên nền tảng trực tuyến, giúp người dân dễ dàng truy cập bằng điện thoại thông minh hoặc máy tính có kết nối internet. Việc xây dựng kho học liệu số không chỉ giúp mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức mà còn góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và giáo dục ở địa phương. Đối với học sinh, đây là nguồn tài liệu hỗ trợ học tập hữu ích. Đối với người dân, thư viện số trở thành kênh tiếp cận thông tin, kiến thức và kỹ năng cần thiết trong cuộc sống.
Không gian đọc sách giữa lòng cộng đồng
“Thư viện số – Chuyến xe tri thức” được tổ chức định kỳ vào sáng thứ Bảy hằng tuần tại các nhà văn hóa và điểm sinh hoạt cộng đồng trên địa bàn xã.
Ngoài hoạt động phục vụ đọc sách, mô hình còn tổ chức nhiều chương trình trải nghiệm như kể chuyện theo sách, hướng dẫn khai thác thư viện số, giao lưu chia sẻ về văn hóa đọc, ngày hội đọc sách và các hoạt động dành cho thiếu nhi. Những hoạt động này không chỉ tạo sân chơi bổ ích trong dịp hè mà còn góp phần hình thành thói quen đọc sách, khuyến khích tinh thần tự học và học tập suốt đời trong cộng đồng.
Thực tế cho thấy, trong bối cảnh các thiết bị điện tử và mạng xã hội ngày càng chiếm nhiều thời gian của trẻ em, việc tạo ra những không gian đọc sách gần gũi, hấp dẫn ngay tại khu dân cư là giải pháp thiết thực để nuôi dưỡng tình yêu sách cho thế hệ trẻ.
Gieo những hạt mầm cho tương lai
Đến thời điểm hiện nay, mô hình “ Thư viện số- Chuyến xe Tri thức” đã tổ chức được 4 buổi phục vụ lưu động tại các trường học và điểm sinh hoạt cộng đồng trên địa bàn xã, với khoảng 3.000 lượt bạn đọc, chủ yếu là học sinh, đoàn viên, thanh thiếu niên và người dân tham gia.
Qua thực tế triển khai, mô hình nhận được nhiều phản hồi tích cực. Các em học sinh hào hứng với hình thức đọc sách lưu động, trải nghiệm sách số và các hoạt động tương tác; giáo viên, phụ huynh và người dân đánh giá đây là một mô hình thiết thực, góp phần lan tỏa văn hóa đọc, khơi dậy tinh thần tự học và tiếp cận tri thức trong cộng đồng.
Trong thời gian tới, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã An Khánh sẽ tiếp tục đổi mới và mở rộng mô hình theo hướng chuyển đổi số, kết hợp giữa thư viện lưu động với thư viện số; bổ sung sách điện tử, video học tập, ứng dụng AI hỗ trợ tra cứu; mở rộng địa điểm phục vụ đến các thôn, nhà văn hóa, trường học và các câu lạc bộ. Đồng thời, tăng cường xã hội hóa nguồn sách, huy động sự đồng hành của các tổ chức, doanh nghiệp để xây dựng “Thư viện số- Chuyến xe Tri thức” trở thành một không gian học tập cộng đồng, góp phần xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy chuyển đổi số tại địa phương.
Dù mới đi vào hoạt động, mô hình “Thư viện số – Chuyến xe tri thức” đã cho thấy hiệu quả bước đầu trong việc đưa sách và tri thức đến gần hơn với người dân. Không chỉ tạo thêm không gian đọc và học tập thuận tiện cho học sinh, đoàn viên và các tầng lớp Nhân dân, mô hình còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa ở cơ sở, xây dựng xã hội học tập và khuyến khích tinh thần tự học, học tập suốt đời trong cộng đồng.
Khánh Trung